to_co_w_dziecinstwie_najwazniejsze

To, co w dzieciństwie najważniejsze…

Któż z nas nie zastanawia się, jak nasze dzieci będą wspominać swoje dzieciństwo?

Czule? Z nostalgią?  Z wdzięcznością? A może z urazą i żalem?

Posłużę się tu uogólnieniem, ale chcę wierzyć w to, że większość rodziców stara się zrobić wszystko, by ich pociechy były szczęśliwymi dziećmi, a później spełnionymi dorosłymi.

Bombardowani nieskończoną ilością obrazów i informacji dotyczących tego, co jest dla dziecka dobre, lepsze i najlepsze, tracimy wiarę w swoje możliwości i w siłę rodzicielskiej intuicji. W dobie eksperckiego i kompetentnego świata zamartwiamy się, że jesteśmy niewystarczająco doświadczeni i dobrzy, by wspierać w rozwoju swoje pociechy.

Tkwiąc w tym błędnym przekonaniu czujemy, że mamy za mało czasu, pieniędzy, cierpliwości i wszystkiego tego, co wydaje się mieć znaczenie w budowaniu dziecięcego szczęścia.

Dlaczego dzieciństwo jest takie ważne?

Najbardziej intensywny rozwój naszego mózgu przebiega do 12. roku życia. To wtedy tworzą się modele zachowań, powstają przekonania, które będą potem nami zarządzać. Na podstawie relacji z najbliższą osobą tworzy się model więzi – skrypt odpowiedzialny za bliskość i sposób regulacji emocji, czyli coś, co sprawi, że w przyszłości ukoimy swój ból, niepokój, lęki albo od nich uciekniemy i zachowamy się autodestrukcyjnie.

W tym czasie buduje się zaufanie do świata i ludzi, kształtuje samoocena. Już po półtorarocznych dzieciach widać, jaki rodzaj przywiązania łączy je z rodzicami - czy dali im poczucie bezpieczeństwa i bliskości, czy tego brakowało, mimo fizycznej obecności opiekuna. To, czego zaznamy w dzieciństwie ma istotny wpływ na to, jak sobie poradzimy w dorosłym życiu.

spacer_z_dzieckiem

Poniżej znajdziecie kilka czynników, które mają wpływ na jakość dziecięcej codzienności.

Miłość i bezpieczeństwo

Kochający dom, w którym dzieci czują się bezpiecznie, gdzie mogą być sobą - popełniać błędy, uczyć się, tworzyć, zadawać pytania, tracić czujność i beztrosko się bawić - jest prawdopodobnie największym luksusem, jaki możemy dać naszym pociechom. Poczucie bezpieczeństwa i prawo do spontanicznego przeżywania dzieciństwa to coś, czego nie jesteśmy w stanie kupić. Możemy natomiast zadbać, by te elementy stanowiły podstawowe zasady w naszych domach.

Niewymuszone szczęście

To, co zaraz napiszę to pewien paradoks. Jako rodzice mamy dobre intencje, chcąc dla naszych pociech jak najlepiej, koncentrujemy się wyłącznie na ich szczęściu. Tymczasem takim podejściem, na dłuższą metę wyrządzamy więcej szkody niż pożytku. Jeśli umieścimy nasze dzieci w szklanej kuli i będziemy spełniać ich każde życzenie oraz chronić przed nieprzyjemnościami, to właśnie tego będą oczekiwać od otaczającego je świata, który przecież tak nie funkcjonuje. Warto zdać sobie sprawę z tego, że nie możemy przyjąć odpowiedzialności za to, co czują nasze dzieci. Zakładając, że mamy kontrolę nad emocjami naszych pociech, nakładamy na siebie poczucie obowiązku, konieczność zapobiegania przykrym zdarzeniom i trudno jest nam pozwolić im doświadczać gniewu, smutku lub frustracji.

A przecież każda emocja jest tak samo ważna i uczy funkcjonowania w prawdziwym świecie, radzenia sobie z niepowodzeniami i porażkami, które są nieuniknione.

 Pozwól dziecku wyrażać emocje

Dzieci krzyczą, gdy się złoszczą. Płaczą, gdy są smutne. Tupią nogami i biegają w kółko, gdy nie są pewne, co czują. To naturalna i instynktowna reakcja. Nasze pociechy również muszą w jakiś sposób wyrażać targające nimi emocje. Podczas gdy my – dorośli w kryzysowej sytuacji wykonujemy telefon do przyjaciela lub uprawiamy sport, one jeszcze nie wiedzą, jak się zachować i jak sobie pomóc. Pomóżmy im, bądźmy wsparciem i drogowskazem. Pozwólmy im poczuć każdy wymiar emocjonalnej sinusoidy. Potraktujmy wybuch emocji jako pretekst do rozmowy i do nauki właściwego sposobu ekspresji. Nie jest to łatwa do opanowania umiejętność, ale szalenie ważna.

Szczęście jest zaraźliwe

Nie jesteśmy w stanie kontrolować szczęścia naszych dzieci, to za co natomiast odpowiadamy to nasze własne samopoczucie. A ponieważ dzieci są niczym gąbka i absorbują od nas również nasze nastroje, warto zadbać o siebie.

Pokaż swojemu dziecku, co to znaczy sięgać po szczęście. Realizuj własne marzenia i ambicje. Pielęgnuj wartościowe znajomości. Zarażaj swoimi pasjami.

bobike_fotelik_do_roweru

Twórz rodzinne tradycje

Rodzinne rytuały dają dziecku poczucie bezpieczeństwa i budują jego tożsamość. Nie muszą to być tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. Chodzi tu o wartościowe rytuały, które możemy stworzyć w dowolnym momencie. To, co ma największe znaczenie, to nasz udział i wspólnie spędzony czas. Mogą to być weekendowe wycieczki rowerowe albo piknikowe wypady, podczas których cieszycie się wspólnie spędzonymi chwilami, gracie w gry czy opowiadacie sobie ciekawostki z minionego tygodnia.

przysmak_swietokrzyski

Dzięki tym wyjątkowym chwilom tworzymy wspomnienia, które nasze dzieci będą nosiły w sobie przez całe życie. Są to również doświadczenia, które stanowią wzorce pokazujące jak pielęgnować rodzinne więzi.

Dziel się swoimi wspomnieniami

Kolejnym sposobem na wzmacnianie rodzinnych więzi i wzbudzanie poczucia szczęścia jest wzajemne dzielenie się pozytywnymi historiami z przeszłości. To świetny sposób na pokazanie siebie swojemu dziecku w nieco innym świetle. Wspomnienia beztroskich zabaw, przytaczanie śmiesznych historii, pokazywanie ważnych dla nas miejsc, dzielenie się ulubionymi dźwiękami, zapachami czy smakami, to zarówno niesamowita frajda, jak i rewelacyjny sposób na rodzinną integrację.

szczesliwe_dziecinstwo

Skoro o smakach mowa, to ostatnimi czasy przywołaliśmy wspomnienia z nimi związane. Zorganizowaliśmy wyjazd w miejsce, w którym często bywałam z rodzicami, a wśród piknikowych przekąsek znalazły się Snacki, którymi zajadałam się w dzieciństwie. Jest tak niewiele produktów, które smakują tak samo, jak przed laty. Chłopcy mieli frajdę, że mogą próbować tych samych chipsów, które mama jadała, jako mała dziewczynka. Ja natomiast z ogromną nostalgią powróciłam pamięcią do beztroskich chwil. „Snack- Przysmak Świętokrzyski”, które nazywaliśmy okienkami, nie dość, że są łatwe i szybkie w przygotowaniu, to jeszcze stanowią świetną alternatywą dla tradycyjnych chipsów czy popcornu.

okienka_do_smazenia

snack_przysmak_swietokrzyski

Wprowadź obowiązki

Szczęście w dużej mierze zależy od poczucia, że ​​to, co robimy, ma znaczenie i jest cenione przez otoczenie. Innymi słowy, ludzie mają wrodzoną potrzebę bycia potrzebnym. Im więcej sposobności stworzymy, by nasz szkrab przekonał się, że swoim działaniem przyczynia się do lepszego funkcjonowania rodziny, tym jego poczucie wartości będzie wyższe. Nawet maluszki są w stanie wykonywać określone prace domowe. Dziecko w wieku dwóch lat może podnosić zabawki z podłogi, wsypać do miski karmę dla pupila czy wkładać brudne ubrania do kosza na pranie. Dzięki takim zadaniom jest dumne z tego, co robi, czuje się potrzebne i kompetentne. Co najważniejsze, ma poczucie, że jego wybory i działania mają wpływ na jego świat. Dzieci, które posiadają i wykonują obowiązki, stają się bardziej odpowiedzialne, bardziej zdyscyplinowane i odnoszą większe sukcesy zarówno akademickie, jak i zawodowe.

zabawa_z_mama

Pozwól uczyć się na błędach

W rodzicielskiej naturze leży ochrona dzieci przed potencjalną krzywdą. W naturze dziecka natomiast leży nieustanne testowanie i przesuwanie granic. Dzieci pragną sprawdzać własne możliwości i podejmować ryzyko. Jest to nie tylko normalne, ale również ważne dla zdrowego rozwoju. Podjęcie ryzyka pozwala dziecku wzbudzić poczucie wolności, odwagi i spełnienia. Pozwala mu także zasmakować goryczy porażki – niedocenianego, edukacyjnego narzędzia. Niepowodzenie pozwala naszym dzieciom rozwijać umiejętność radzenia sobie ze stresem, odporność i dojrzałość emocjonalną. Nie jest łatwo pozwolić swojej pociesze na podejmowanie racjonalnego ryzyka, jednak warto przystać na tę cenną formę nauki i poznawania świata.

Nie porównuj

Żyjąc w społeczeństwie opartym na konkurencyjności naturalne jest, że zastanawiamy się, czy i jak nasze dziecko radzi sobie na tle rówieśników. Warto jednak pamiętać, że jednym jest to, co sobie myślimy, a drugim, to co mówimy. Ważne byśmy nie ujawniali swoich obaw, byśmy pozostawili je dla siebie. Każde dziecko rozwija się we własnym tempie, a zachęcanie do niezdrowej konkurencji może powodować niepewność, stres i niską samoocenę. Zamiast tego warto nauczyć swoją pociechę, jak cenić siebie bezwarunkowo.

rowerek_janod

Zachęcaj do zabawy na świeżym powietrzu

Tym, czego znacząco brakuje naszym dzieciom, jest ilość czasu poświęconego na swobodną, ​​nieustrukturyzowaną, beztroską zabawę na świeżym powietrzu. Taka forma spędzania czasu pomaga w samoregulacji, wspomaga intelektualny, fizyczny, społeczny i emocjonalny rozwój. Podczas zabawy, w której nie jest narzucona konkretna instrukcja, dzieci uczą się rozwiązywania problemów, interakcji z innymi, odkrywania świata, eksperymentowania z własnymi zdolnościami i dostosowywania się do nowych okoliczności.

zabawa_z_tata

Nie ma recepty, która byłaby idealnym przepisem na udane dzieciństwo. Pamiętajmy, że to nie pieniądze i dobra materialne przyniosą szczęście naszej pociesze. Tak naprawdę tego, co najważniejsze nie możemy kupić za żadne pieniądze, dlatego sięgajmy po to, co mamy na wyciągnięcie ręki… i twórzmy piękne wspomnienia.

A Wam z czym kojarzy się Wasze dzieciństwo?

Ściskam,
Karola

Być może zainteresuje Was również:


4f_dla_dzieci

8 elementów, które sprawią, że Twoje dziecko pokocha sport

Chyba nikogo nie muszę przekonywać, jak pozytywny wpływ na rozwój dziecka ma aktywność fizyczna.

Sport wzmacnia kręgosłup, pozwala utrzymać właściwą postawę, a co ważne i sylwetkę. Dzieci, które od najmłodszych lat są zachęcane do aktywności, cechuje większa odporność organizmu, w dorosłym życiu rzadziej miewają problemy z otyłością, i nie tak często zapadają na choroby cywilizacyjne, jak alergia, czy astma.

Zdaję sobie sprawę z korzyści, które niesie ze sobą sport, Ty zapewne również o nich wiesz.

Do dzieci tego typu, suche argumenty raczej nie przemawiają. Co zatem możemy zrobić, żeby nasze pociechy chętnie uczestniczyły w zajęciach sportowych? Jak postępować, żeby sport stał się ich sposobem na życie, a nie kolejnym obowiązkiem?

Zajęcia sportowe i co dalej?

Spotkałam się z wieloma opiniami rodziców, którzy twierdzili, że do zaszczepienia w dziecku sportowego ducha wystarczy zapisać je na zajęcia sportowe.

„Przecież jest tam trener, który swoim podejściem i zaangażowaniem zarazi brzdące miłością do danej dyscypliny...”
- wyjaśniają.

Jest w tym wiele prawdy. Trener czy nauczyciel pełni istotną rolę życiu małego sportowca, uczy i wspiera rozwój różnych umiejętności sportowych, pokazuje istotę grupowej współpracy czy współzawodnictwa.

Mimo wszystko, to nie na zajęciach sportowych, sali, boisku bądź basenie dochodzi do zakrzewienia w dziecku sportowej pasji.

plecak_dla_dziecka

Na nastawienie i stosunek dziecka do aktywności fizycznej ma wpływ znacznie więcej czynników, które dzieją się w domu, szkole, przedszkolu czy na podwórku.

Rola najbliższego otoczenia

Do pewnego momentu, to my rodzice mamy największy wpływ na kształtowanie się osobowości naszych pociech. Z czasem, niestety nasza rola zmniejsza się, a szala przechyla się w stronę rówieśników, kolegów ze szkoły czy podwórka. Gdy szkrab w kroczy w ten etap, nasze gadanie będzie jak grochem o ścianę. To otoczenie zacznie określać formę spędzania wolnego czasu i zakres zainteresowań.

Dlatego warto ten czas, w którym jesteśmy dla dzieci autorytetem, wykorzystać na kształtowanie ich sportowej postawy i wpajanie wartości, które mają swe odzwierciedlenie w dziecięcym zaangażowaniu i podejściu do sportu.

Zakładając, że przykład idzie z góry, a my lubimy aktywnie spędzać czas, to 70% drogi do zmotywowania swojej pociechy do polubienia sportu mamy za sobą ;-).

 Aktywny czas - razem

Aktywny rodzic to aktywne dziecko. Najlepszym sposobem na zakrzewienie w dziecku sportowego ducha jest aktywne spędzanie wspólnego czasu. Rodzinna wycieczka rowerowa, wspólne wyjście na basen, czy nawet zapisanie się na zajęcia taneczne to świetna okazja do przekazania sportowego bakcyla. Gdy aktywność jest stylem życia, a nie tylko okolicznościowym wyskokiem, motywacja do uprawiania sportu jest czymś zupełnie naturalnym.

bobike_fotelik_dla_dziecka

 Próbowanie różnych aktywności

Nie ograniczajcie się jedynie do treningów piłki nożnej, czy zajęć dodatkowych z baletu. Szukajcie różnych możliwości, podsuwajcie dziecku pomysły na aktywne wykorzystanie czasu. Pamiętajcie, że dopiero próbując, będzie mogło podjąć decyzję, w której dyscyplinie sportowej chciałoby się rozwijać.

4f sportowe rzeczy dla dzieci

4f_bluza_sportowa

4f_plecak_sportowy


Odpowiednie przygotowanie

Co prawda mówi się, że nie szata zdobi człowieka, ale czy też tak macie, że czujecie większą mobilizację do działania, gdy jesteście stosownie ubrani do okoliczności, tym bardziej sportowych?

No właśnie, wiedziałam, że się ze mną zgodzicie ;-)
A tak na poważnie, to wybór odpowiedniego stroju i obuwia, to jeden z kluczowych elementów, na które powinniśmy zwrócić uwagę, przygotowując dzieci do zajęć sportowych.

torba_sportowa_dla_dzieci

bluza_z_kapturem_4f

Ubrania sportowe, szczególnie dla dzieci, powinna cechować wygoda oraz wysoka jakość, gdy do tego dołączymy nowoczesny krój, to przepis na idealny strój gotowy. Kierując się tymi wytycznymi, nasz wybór padł na polską markę 4F, która w swoich ubraniach łączy wszystkie te cechy. Dzięki szerokiej ofercie wchodząc do jednego sklepu, robimy zakupy dla każdego z nas, niezależnie od wieku czy dyscypliny sportowej (od spodenek, t-shirtów, strojów na pływalnie, po kurtki softshell i strój narciarski). Ofertę Back to School przygotowaną przez tę markę, gdzie skompletujecie całą sportową wyprawkę, znajdziecie tutaj.

bluza_z_kapturem_dla_dziecka

rsz_torba_sportowa_dla_dzieci_4f

Gdy już zakupy i wybór stroju mamy za sobą, przychodzi czas na przygotowanie do zajęć sportowych. Dzieci uwielbiają pakować swój plecak czy torbę w niezbędne sportowe atrybuty. Sprawia im to frajdę i dodatkowo kształtuje poczucie obowiązku, więc dlaczego im na to nie pozwolić?

Gdy już zadbaliśmy o odpowiedni ubiór, pora przejść do sfery psychicznej i zająć się motywacją naszego szkraba.

Jak skutecznie budować dziecięce zaangażowanie?

Chciałabym zwrócić Waszą uwagę na trzy podstawowe elementy, na podstawie których jesteśmy w stanie zbudować dziecięce zaangażowanie i zainteresowanie sportem.

  1. Traktowanie sportu jako formę zabawy, z której dziecko czerpie radość.
  2. Pielęgnowanie wewnętrznej motywacji dziecka do aktywności fizycznej.
  3. Uszanowanie autonomii dziecka – dziedzina sportu musi być wyborem dziecka, a nie ambicją rodziców.

Rozwijaj wewnętrzną motywację dziecka

Z motywacją, każdego z nas jest tak, że jeżeli nie utożsamiamy się z postawionym celem, to szybko tracimy zapał, wypalamy się w drodze do jego osiągnięcia. Tak samo jest z naszymi dziećmi. Jeśli nie odczuwają związku, satysfakcji oraz wewnętrznej potrzeby aktywności fizycznej, trudno jest im znaleźć w sobie siłę, która pcha je do przodu. Wtedy, na dłuższą metę, nawet najlepsze bodźce motywacyjne na niewiele się zdadzą.

A skoro jesteśmy przy motywatorach zewnętrznych, to warto w kilku zdaniach zwrócić waszą uwagę na ważną kwestię.

Jak motywować, żeby zmotywować...

Brzmi trochę jak masło maślane? Pewnie tak, ale ten nagłówek ma sens, gdyż wbrew pozorom skuteczne zmotywowanie dziecka nie jest tak proste i oczywiste jak może się wydawać.

W czym rzecz?

Wspominałam już o motywacji wewnętrznej i to na jej wzbudzeniu nam zależy. Jest ona oparta na poczuciu celu i ma działanie długoterminowe. To dzięki niej jesteśmy w stanie wytrwale dążyć do realizacji zadania, mimo pojawiających się przeciwności.

jak_motywować_dziecko_do_sportu

Drugim rodzajem motywacji jest ta - zewnętrzna, która ma krótkotrwałe działanie i może być uwarunkowana obawą

„Jeżeli nie będziesz się bardziej starał podczas ćwiczeń, nie pojedziesz do kina.”

Lub zachętą

„Jeżeli będziesz się starał podczas ćwiczeń, pojedziemy do kina.”

Mam nadzieję, że czytając powyższe przykłady, sami słyszycie, jakim są beznadziejnym sposobem na mobilizację dziecka do działania. Zatem motywacja wewnętrzna, to na niej nam zależy ;-)

Zmień postrzeganie sukcesu i porażki

Aktywność fizyczna ma różne oblicza, jednym z nich jest – to „podwórkowe”, beztroskie, bazujące na zabawie, radości, satysfakcji ze wspólnie spędzonego czasu. Gdzie sam ruch i uprawianie sportu sprawia największą frajdę.

Drugie (nazwijmy je roboczo „zawodowym”) stanowi mniej przyjemny, oparty na obawach o wynik, zwycięstwo i ocenę innych – przykry obowiązek.

Czy nie byłoby cudownie, gdyby nasze dzieci podchodziły do sportu w ten „podwórkowy” sposób?

Właśnie do niego powinniśmy dążyć. Wszystko rozbija się o NASZE podejście do sukcesu i porażki i o to, w jaki sposób przekazujemy je naszym pociechom.
Niekorzystny wpływ na zapał i zaangażowanie dzieci ma przekonanie, że sukces osiągamy tylko wtedy, gdy jesteśmy najlepsi w jakiejś dziedzinie, gdy zwyciężamy (zawody, turniej,  bieg).

Tymczasem powinniśmy wpajać naszym szkrabom, że sukcesem jest samo podejmowanie wyzwań i nasze starania, by im sprostać.

4f_szczęśliwe_dziecko

Porażka – to podobne case study do sukcesu. Zacznijmy od tego, że dla mnie totalną porażką jest budowanie w dziecku poczucia klęski i utwierdzanie go w przekonaniu, że jest słabe, niedostatecznie dobre, gdy nie zdobędzie głównej nagrody...
To na czym powinno nam zależeć, to postawa, w której przegrana jest impulsem do zmiany, do wyciągnięcia wniosków, do uczenia się na błędach i mobilizacją do jeszcze większych starań.

Pamiętajmy, że różnica między „wygrywaniem” a „staraniem się, żeby wygrać” jest ogromna, mimo że wydaje się być nieznaczna. Dlatego nie oczekujcie wyników, nic tak skutecznie nie zabija radości zabawy, jak presja określonego efektu. Dzieci rodziców oczekujących dobrych rezultatów nigdy nie pokochają sportu. Doceniajcie włożony wysiłek i starania, bo to one są ważniejsze od osiąganych wyników i zdobytych pucharów.

Wdrażając powyższe punkty, sprawicie, że wasza pociecha będzie czerpać radość z uczestniczenia w zajęciach sportowych i cieszyć się na każdą waszą propozycję aktywności. Dokonując wyboru, kierujcie się preferencjami dziecka, swoje marzenia sportowe realizujcie osobiście.

Jakie są Wasze sposoby na zmotywowanie dzieci do aktywności fizycznej?

 


pierwsze_dni_w_przedszkolu

Nie zostawiaj mnie mamo! Czyli jak pomóc dziecku zmierzyć się z lękiem separacyjnym

Małe rączki oplatające szyję, łzy wielkości grochu spływające po policzkach i ten lament rozdzierający serce, z którego wybrzmiewa: 

„Nie zostawiaj mnie mamo…!”

To bardzo trudny etap zarówno dla dziecka, jak i dla rodzica. W takich chwilach wyobrażamy sobie moment, w którym spokojnym krokiem i z uśmiechem na twarzy odprowadzamy nasze dziecko do przedszkola czy oddajemy pod opiekę niani.

Tak będzie, jednak zanim to nastąpi, musi upłynąć trochę czasu.

Mam nadzieję, że wiecie o tym, że trudności związane z lękiem separacyjnym są normalną reakcją malucha, którego łączy bezpieczny sposób przywiązania do rodzica.

Absolutnie, nie jest to wyraz jego nieprzystosowania, czy „złego wychowania” (nie znoszę tego określenia). Wręcz przeciwnie, protestując, dziecko wyraża swoje obawy, a nawet lęk przed rozłąką z mamą lub tatą, którą postrzega jako zamach zagrażający życiu. Jego reakcja jest instynktowną walką o bezpieczeństwo i przetrwanie.

Z czasem pociecha nauczy się, że nasze odejście jest tylko chwilowe i że po kilku godzinach spędzonych w przedszkolu, razem wracamy do domu.

Jednak na początku swojej przedszkolnej drogi, nie jest w stanie tego zrozumieć, musi sama się o tym przekonać.

W obliczu nowych doświadczeń

Każdy z nas lepiej i pewniej czuje się w towarzystwie osób, które dobrze zna i którym ufa. Ta sama zasada dotyczy dzieci – czują się bezpiecznie i komfortowo przebywając z osobami, do których są przywiązane. Dotychczas byli to rodzice, starsze rodzeństwo, dziadkowie czy ciocie i wujkowie. A teraz ma to się gwałtownie zmienić?

Pojawienie się nowej osoby w życiu dziecka jest szalenie trudnym momentem. Często emocje i instynktowne reakcje biorą górę nad racjonalnym myśleniem, dlatego naszą rolą jest zrobić wszystko, by złagodzić przebieg tego etapu.

Dopiero gdy maluch zaufa swojemu nowemu opiekunowi, gdy zbuduje z nim więź, przekona się, że może na nim polegać i że jest on w stanie zaspokoić jego potrzeby – wtedy poczuje się całkowicie bezpieczny.

Tym samym, chcąc pomóc swojemu maluszkowi w łatwiejszej asymilacji do nowego etapu w życiu, musimy znaleźć sposoby, na ułatwienie budowania więzi z opiekunem.

Poniżej podrzucam 11 wskazówek, które złagodzą i ułatwią przejście przez lęk separacyjny:

1. Pomóż maluchowi w budowaniu więzi z opiekunem

Dla dziecka to całkowicie nowa sytuacja stanąć sam, na sam z nieznaną osobą. Przyzwyczajanie się i budowanie poczucia bezpieczeństwa w obecności nowej osoby jest bardzo trudne, szczególnie gdy jest się maluszkiem, któremu towarzyszą silne emocje związane z rozłąką i poczuciem zagrożenia.

Jedną z rzeczy, którą możemy zrobić, by pomóc naszemu szkrabowi, jest podtrzymanie kontaktu i zbudowanie pozytywnych relacji z jego opiekunem. Obserwowanie przyjaznych gestów i miłych rozmów, sprzyja przełamywaniu lodów.

„Przecież skoro mama lubi Panią Anię, to może i ja ją polubię?”

relacje_z_nauczycielem

Zapewne malec wciąż będzie protestował przeciwko naszemu odejściu, ale osoba, pod której opieką go zostawiamy, powinna być w stanie ukoić jego płacz. Protest nie powinien trwać długo i im większa więź między nimi, tym będzie krótszy.

W jaki jeszcze sposób możemy ułatwić powstawanie tej nowej relacji?

Tu naprzeciw wychodzą nam przedszkolne dni asymilacyjne, dzięki którym w naszej obecności, malec może zbierać dobre doświadczenia i budować pozytywne skojarzenia ze swoim opiekunem.

Nie od dziś wiadomo, że to, z czym mamy częstszy kontakt, co częściej widzimy czy słyszymy, bardziej się nam podoba, wydaje się nam bardziej przyjazne.

Tak jest na przykład z muzyką. Czy nie łapiecie się na tym, że z każdym kolejnym odtworzeniem utwór podoba Wam się coraz bardziej?

No właśnie, skoro włada nami taka reguła, to dlaczego nie wykorzystać jej, w przypadku budowania relacji?

To, co musimy zrobić, to zadbać, by postać „Pani Ani” pojawiała się w naszej codzienności jak najczęściej.

Jak tego dokonać?

Możecie wydrukować zdjęcie wychowawczyni i powiesić je np. na lodówce, przeglądać razem z malcem galerię z przedszkola i wypatrywać ulubioną Panią. Warto również często, serdecznie i z entuzjazmem o niej wspominać, tak by dziecko wyczuwało sympatię, którą ją darzymy np. „Pani Ania byłaby dumna, widząc jak sama myjesz rączki”.

2. Zacznij od krótkich separacji

Dobrze gdybyśmy pierwsze rozłąki planowali podczas najlepszych części dnia (po drzemce czy po posiłkach), kiedy dzieci są wypoczęte, najedzone i skore do zabawy. Gdy już upłynie okres asymilacji i maluszek poczuje się trochę pewniej w nowej sytuacji, możemy przejść do krótkich rozłąk. Wielu rodziców chwali metodę małych kroków, ja również jestem jej zwolenniczką. Warto zacząć od pożegnania, odejścia, a następnie powrotu, gdy tylko przestanie płakać.

Jeśli zaczniemy od krótkich nieobecności, maluch szybciej się nauczy, że nasza nieobecność jest tymczasowa i że zawsze do niego wrócimy. W ten sposób stopniowo przyzwyczajamy go do separacji, każdorazowo wydłużając swoją nieobecność.

Teraz trudna część – powinniśmy starać się nie wracać, póki malec płacze. Wszystko po to, by nie utrwalić w nim przekonania, że płacz jest strategią na sprowadzenie rodzica. Oczywiście wszystko w granicach rozsądku, jeżeli słyszycie, że dziecko zanosi się płacząc przez 15 minut – to nie ma mocnych, by to wytrzymać – sama poszłabym po szkraba, by przytulić i ukoić żal.

3. Opracuj rutynową procedurę

Dzieci czują się bezpiecznie i znacznie pewniej, gdy podczas ich codziennych aktywności pojawia się powtarzalność i przewidywalność.

Dlatego, również o ten element warto zadbać szczególnie teraz, kiedy pojawia się tyle zmian.

Tu macie pełną dowolność. Przed rozstaniem możecie na przykład opowiedzieć krótką historyjkę bądź przypomnieć co będziecie robić po powrocie do domu. Następnie mocno przytulacie pociechę i mówicie, jak bardzo jest dla Was ważna, przekazując ją opiekunce przypominacie: „Bardzo Cię Kocham! Życzę Wam cudownego dnia. Przyjadę po Ciebie po obiadku.” Deklarując moment odebrania malucha, warto posługiwać się charakterystycznymi wydarzeniami występującymi w ciągu dnia jak: spacer, zabawa na placu, zajęcia z rytmiki czy drzemka. Rzucone odruchowo „Przyjadę po Ciebie o 15, nic konkretnego dla dziecka nie znaczy.

Gdy opracujecie własną pożegnalną tradycję, trzymajcie się jej codzienne. Pomoże to maluchowi poczuć się pewniej, zdobędzie, choć namiastkę przewidywalności.

4.Daj coś miłego na pocieszenie

Ukochana maskotka, pieluszka, czy chociaż fragment kocyka (tak fragment ;-) możecie odciąć kawałek, który maluszek zawsze będzie miła przy sobie). Dzięki takiemu talizmanowi, za każdym razem, kiedy nasza pociecha poczuje się niepewnie, zatęskni czy zrobi jej się smutno, będzie mogła sięgnąć po małe pocieszenie.

maskotka_do_przedszkola

5.Pomóż maluchowi zrozumieć, co się dzieje

Być może umiejętności komunikacyjne Twojej pociechy są jeszcze niewystarczające, by w pełni wyrazić, co czuje i myśli, ale na pewno rozumie więcej niż się spodziewamy. Dlatego właśnie rozmowa i opowiadanie krok po kroku o tym, co danego dnia się wydarzy, pomoże mu poczuć się pewniej.

"Najpierw opowiem Ci historyjkę o kolejnej przygodzie Zygzaka. Potem znajdziemy Panią Anię, a ona cię przywita. Następnie powiem Ci, jak bardzo Cię kocham i pójdę do pracy, będę machała na pożegnanie, a Ty razem z Panią Anią pomachacie mi z okna. Wtedy przyjdzie kolej na taniec przy wesołych piosenkach, a następnie będzie przekąska. Po niej pójdziesz na plac zabaw, pobawisz się masą solną, przyjdzie czas na drzemkę, a ja przyjdę po Ciebie zaraz po obiedzie. Pamiętaj, że Mamusia zawsze wraca.”

6. Nie poddawaj się pokusie wymykania się

Wymykanie się i ukrywanie w dłuższej perspektywie sprawia, że lęk separacyjny dziecka pogłębia się. Spotkałam się z sytuacją, kiedy mama powiedziała synkowi, że wychodzi na chwile do toalety. Dziecko cały dzień spędziło pod drzwiami WC, wytrwale czekając aż mama wyjdzie – przecież powiedziała, że tam będzie…

Dlatego, kiedy rozstanie jest trudne i maluszek płacze, spróbujcie spokojnie powiedzieć:

"Wiem, że nie chcesz, żebym odeszła, jednak muszę iść do pracy i wrócę zaraz po obiedzie. Pomacham do Ciebie z dworu, a Pani Ania zabierze Cię do okna, żebyś mogła mi pomachać.”

Potem nie pozostaje nam nic innego, jak wykonać to, co zapowiedzieliśmy i wyjść z sali. Mimo piętrzących się w nas emocji i nieodpartej pokusy powrotu i zabrania ze sobą płaczącej pociechy – konsekwentnie wychodzimy z przedszkola.

Może minąć nawet kilka tygodni, zanim maluszek zacznie odwzajemniać pożegnanie i pomacha do nas. Jednak my odchodząc, niezmiennie, każdego dnia żegnamy się tak samo.

Zazwyczaj namawiam Was do okazywania i wyrażania emocji. Tym razem jest inaczej. W tej sytuacji, ukrywając swoje rozterki i cierpienie pomagamy maluszkowi przetrwać ten trudny czas.

7. Przedyskutuj z opiekunem, co może zrobić, aby pocieszyć i zaciekawić malucha

W tej sytuacji ważne jest, aby nasza pociecha poczuła się pocieszona i zrozumiana przez opiekuna. No cóż, to szalenie trudne i tak naprawdę nie wiem, czy jesteśmy w stanie dowiedzieć się, jak naprawdę wygląda uspakajanie naszego szkraba. Czy odbywa się ono z okazaniem empatii, czy polega raczej na uciszaniu i odwracaniu uwagi od emocji. Rozproszenie ma działanie tymczasowe i sprzyja tłumieniu emocji, które prędzej czy później muszą znaleźć gdzieś ujście. Jeżeli opiekun okazuje dziecku zrozumienie i empatię, to dużo szybciej zdobywa jego zaufanie i jest w stanie sprawić, że maluszek poczuje się bezpiecznie.

Z drugiej jednak strony musimy mieć świadomość, że w przedszkolu prócz naszego brzdąca jest jeszcze gromadka dzieci, które również potrzebują opieki. Dlatego właśnie, większość emocjonalnego wparcia i przetwarzania będzie spoczywała na naszych barkach i miało miejsce podczas wieczornych pogaduszek czy wspólnie spędzanego czasu.

8. Nie spóźnij się

Dane słowo jest świętością. Jeżeli nasza pociecha skończy jeść obiad, a nas jeszcze nie będzie, pomimo wcześniejszej obietnicy, to znaczy, że „daliśmy ciała”, sami przysporzyliśmy kolejne utrudnienie. Bo jakie znaczenie będą miały wszystkie powyższe starania? Pal licho te podpunkty, ważniejsze jest zaufanie, które właśnie nadwyrężyliśmy.

Możecie myśleć 

„Bez przesady, to tylko drobne spóźnienie”

Dla nas to tylko drobne spóźnienie. Natomiast dla naszego malucha, który mierzy się ze swoimi najsilniejszymi lękami, to kwestia poczucia bezpieczeństwa – nasze słowo jest podstawą dla więzi z naszym dzieckiem.

9. Pomóż swojemu dziecku przekonać się, że ważne dla niego osoby wracają

Dla nas to rzecz oczywista, że to, co schowamy, nie znika na zawsze, że może się ponownie pojawić. Dla dziecka utrata czegoś z zasięgu wzroku jest równoznaczna z bezpowrotną utratą. Rewelacyjnym sposobem na pokazanie malcowi tej zależności są różnorodne gry typu „A kuku” czy chowanie i szukanie ulubionych przedmiotów.

Warto również czytać książki poruszające temat przedszkolnych przygód, takie jak:

  • „Zuzia idzie do przedszkola” - Schneider Liane; wyd. Media Rodzina
  • „Tupcio Chrupcio. Przedszkolak na medal” - Eliza Piotrowska; wyd. Wilga
  • „Misia Marysia i wesoły dzień w przedszkolu” - Nadia Berkane; wyd. Debit
  • „Basia i przedszkole” - Zofia Stanecka; wyd. Egmont
  • „Ja nie chcę do przedszkola” Blake Stephanie; wyd. Dwie Siostry
  • „W przedszkolu” Wandrey Guido; wyd. Czarna Owieczka

10. Stwórz album "Wiele osób mnie kocha"

Warto przygotować wyjątkowy album, który będzie zawierał zdjęcia osób, które nasza pociecha darzy zaufaniem i miłością (rodzice, dziadkowie, ciocie i wujowie, kuzyni i przyjaciele). Znajdzie się tam również miejsce dla „Pani Ani”. Często przeglądajcie ten album, wspominając różne miłe zdarzenia związane z poszczególnymi osobami. Fajnym pomysłem jest pokazanie albumu „Pani Ani”, by mogła go przeglądać wspólnie z naszą pociechą.

11. Daj swojemu dziecku maksymalną ilość miłości i uwagi

Po ciężkim dniu w pracy i jeszcze cięższym poranku z przedszkolakiem w roli głównej zapewne jedyne o czym marzysz jest gorąca kąpiel i filiżanka herbaty… Mimo wszystko to jest właśnie ten czas, kiedy Twój maluch Cię potrzebuje. W tym trudnym dla niego momencie, po powrocie do domu, może być bardziej rozdrażniony, marudny, wymagający i przyklejony do Ciebie. To zupełnie normalne zachowanie, biorąc pod uwagę ogrom stresu, z którym się zmaga – potrzebuje Twojej obecności.

Najlepsze co możesz zrobić, to przygotuj najprostszą kolację i spędzaj jak najwięcej czasu ze swoją pociechą. Rewelacyjnym sposobem na rozładowanie napięcia są wszystkie gry, które wywołują salwy śmiechu. Przed snem natomiast konieczna jest ulubiona książka i porcja porządnych przytulasów.

Warto byście zaproponowane wskazówki potraktowali, jako podpowiedź, inspirację do działania. Oczywistym jest, że inaczej je wykorzystacie dla 2,5 letniego maluszka i inaczej dla 4 latka. Tu podpowiedzią niech będzie Wasza intuicja.

Koniec końców maluszek przezwycięży swój lęk separacyjny. A ja mam nadzieję, że tych jedenaście wskazówek sprawi, że ten trudny czas będzie krótszy i łatwiejszy dla Was obojga.

Ściskam,
Karola

Być może zainteresuje Was również:


awantura podczas ubierania dziecka

Czy dziecko powinno decydować w co się ubrać?

Czy mówi Wam coś obrazek prezentujący sytuację, gdzie trzylatka całymi daniami nosi strój Elzy z Krainy Lodu i za żadne skarby nie chce go zdjąć?

A może Twoja pociecha nie przebiera się za ulubioną postać z bajki, ale za to ma bardzo wiele do powiedzenia na temat ubrań, które zakłada każdego ranka? Dyskusja nabiera rozpędu i gwałtownego przebiegu, gdy Twoja poranna propozycja nie spełnia oczekiwań małej stylistki. Ponieważ nie jest szarą, wielowarstwową sukienką z tiulowymi falbanami i majestatycznie mieniącą się, cekinową gwiazdą na przedzie? Bo właśnie tylko tę konkretną i jedyną sukienkę jest w stanie dziś, jutro, pojutrze i pewnie popojutrze na siebie założyć?

No właśnie…

Jeżeli ostatnimi czasy twoje dziecko stara się przejąć pałeczkę podczas kompletowania porannej garderoby to… gratuluję, bo to oznacza, że dorasta i wkracza na kolejny etap rozwoju.

Myślisz sobie:

„Bardzo śmieszne, ale tak nie da się żyć!”.

Tak, to trudny czas dla nas rodziców, ale nie ma sytuacji bez wyjścia. Zanim jednak przejdziemy do konkretów, poznajmy kilka faktów z rozwoju małego smyka.

Jestem sobie przedszkolaczek

Przedszkolaki wkraczają w etap usamodzielniania się, próbują potwierdzić swoją niezależność i zaznaczać granice. To czas, w którym zaczynają sprawdzać swoją zaradność i starają się uzyskać niewielką kontrolę nad tym, co je otacza. Zaczynają pokazywać i podkreślać swoje zdolności.

Ubieranie się jest idealną okazją do testowania i wprowadzania swoich planów w życie.

Warto pamiętać, że jest to bezpieczna i zarazem urocza forma autoekspresji, która nie potrwa zbyt długo, dlatego mimo wszystko warto się nią cieszyć i zrobić wszystko, by złagodzić przebieg emocjonujących poranków…

Co zatem możemy zrobić?

Stwórz możliwość wyboru

Większość dzieci w wieku od 3 do 4 lat to mali dyktatorzy, którzy chcą przejąć kontrolę wszędzie tam, gdzie to tylko możliwe. Na pierwszy rzut oka może Wam się nie spodobać to, co teraz zaproponują, ale warto im na to pozwolić. Oczywiście wszystko powinno przebiegać w kontrolowany przez nas sposób, wystarczy, że damy dziecku wiele małych wyborów dotyczących rzeczy, które nie mają dla nas znaczenia. Mam na myśli na przykład pytanie typu: "Czy wolałbyś założyć dziś niebieską bluzę Spider-Man czy szarą Batman?". Taka sytuacja, kiedy mały buntownik dostaje możliwość podjęcia decyzji nieco pacyfikuje jego kierownicze zapędy.

niebieska_bluza_spider-men

Kolejnym sposobem na ujarzmienie kształtującego się charakteru małego człowieka jest zaangażowanie go w kompletowanie jego garderoby podczas zakupów. O tyle, o ile zakupy z dzieckiem w sklepie stacjonarnym mogą być „nieco” problematyczne, to już wspólne wybieranie rzeczy w sklepie internetowym brzmi bardziej obiecująco, prawda? No właśnie. Zaletą takich zakupów jest to, że wbrew pozorom mamy duży wpływ na wybór naszego malucha. Dzięki zastosowaniu różnorodnych filtrów i odpowiednich kategorii ograniczamy i zarazem sugerujemy mu preferowany wybór. Rewelacyjnie sprawdzają się zakupy w sklepie SMYK. Szeroki wachlarz produktów renomowanych marek o wysokiej jakości pozwala na zrobienie satysfakcjonujących zakupów. Dodatkowo dzięki temu, że jest to sklep zarówno stacjonarny, jak i internetowy, daje on również możliwość przymierzenia ubrania i zobaczenia go w rzeczywistości.

Pozwól na upodobania

Lubisz wełniane swetry? Takie z owczej wełny, której nie da się założyć na gołe ciało ;-) A może nie możesz znieść zbyt ciasnych rajstop?

No właśnie, każdy z nas ma inne upodobania, również nasze dzieci. Dlatego warto, w granicach rozsądku, starać się być elastycznym w stosunku do ich preferencji. Nie potrzeba tu wielkich kombinacji i wyrzeczeń. Wystarczy unikać rzeczy, których nasz szkrab nie lubi. W ten sposób dajemy mu sygnał, że szanujemy jego zdanie, znamy jego potrzeby i je rozumiemy.

Co to oznacza w praktyce? Być może wystarczy tylko założyć skarpetkę na lewą stronę, tak żeby nie kłuł go szew, albo odciąć z bluzki irytującą metkę. Jeśli natomiast punktem spornym jest ukochana sukienka z Elzą i Anną, którą mała kierowniczka chce nosić każdego dnia – to czemu jej na to nie pozwolić? Jeżeli obawiasz się, że zmarznie, to zawsze możesz założyć pod nią T-shirt i cieplejsze legginsy.

Trening czyni mistrza

Trzylatek jest w stanie poradzić sobie z zakładaniem podstawowych elementów swojego stroju, takich jak bielizna, spodnie z gumką czy wkładana przez głowę bluzka. Na trudniejsze elementy, jak zapinanie zamka błyskawicznego czy guzików przyjdzie czas nieco później. Prawda jest taka, że większość maluchów lubi samodzielnie się ubierać, to sprawia, że ​​czują się pewnie i kompetentnie. Więc nawet jeśli trwa to nieco dłużej, warto pozwolić dziecku ubierać się tak często, jak to tylko możliwe, szczególnie w weekendowe poranki, kiedy nie musimy się spieszyć. Im więcej energii brzdąc spożytkuje na przebieranie się, tym mniej jej pozostanie na spory i walkę.

nauka_ubierania

Zawody – rywalizacja sposób na spokój

Oczywiście nasze pociechy żyją jakby w innej czasoprzestrzeni, absolutnie nie podzielają naszego porannego pośpiechu i konieczności wyjścia z domu. Zamiast zajmować się sprawami tak przyziemnymi jak ubieranie się czy jedzenie śniadania wolą budować twierdzę z LEGO Minecraft albo uczesać wszystkie ogony kucykom My Little Pony. Dlatego, mając to na uwadze, warto zamienić dotychczas nudny i nieciekawy obowiązek w grę.

Powiedz: 

"Zamykam oczy i jestem ciekawa, ile czasu zajmie ci założenie koszulki i spodni. Ja zmieściłam się w 2 minutach."

Możesz również użyć stopera, ustalić z dzieckiem w jakim czasie powinno się zmieścić z przygotowaniami.

To co zaplanowane, lepiej zrealizowane

Dzieci w tym wieku uwielbiają oglądać swoje zdjęcia. Warto wykorzystać to na swoją korzyść, wykonując przewodnik, który krok po kroku przeprowadzi pociechę po porannych aktywnościach. Mogą to być zdjęcia pokazujące jak maluch budzi się ze snu, ubiera się, myje zęby i je śniadanie. Zawieś je w jego pokoju, dzięki czemu każdego dnia będzie mógł podążać za wskazówkami. Wtedy w magiczny sposób zdjęcia pokazujące rutynowe zadania stają się porannym dyrygentem zamiast ciebie.

Pozwól mu doświadczać, sprawdzać, testować

Zanim się obejrzymy znowu zrobi się zimno i ponownie zaczną się codzienne sprzeczki o zakładanie kurtki, czapki bądź rękawiczek (albo wszystkiego naraz). To prawda, sytuacja nie należy do najprzyjemniejszych, ale warto na nią spojrzeć z nieco innej perspektywy. Kiedy nasz niesforny brzdąc stoi w przedpokoju, nie odczuwa zimna, więc na jakiej podstawie miałby pałać entuzjazmem na widok ciepłej, puchowej kurtki?? Zdecydowanie zmięknie mu gumka, gdy wyjdzie na zewnątrz i poczuje różnicę temperatur. Chyba że jest naprawdę zimnolubny, wtedy po prostu weź jego kurtkę i pozwól mu wyjść tak, jak stoi. Jeżeli zrobi mu się zimno założy ją bez mrugnięcia okiem. Gdy sytuacja się powtórzy, możesz mu delikatnie przypomnieć, jak przemarzł minionego ranka. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że Twój maluch będzie witał swój zimowy zestaw na długo zanim stanie w drzwiach wyjściowych.

Warto pamiętać…

Jako rodzice chcemy dla naszych pociech jak najlepiej, kierują nami dobre intencje, które podpowiadają nam jak powinniśmy postępować, co robić, a czego unikać. W tej naszej rodzicielskiej misji warto jednak pamiętać o tym, że…

  • Nasze dzieci nie są projektem, który wykreujemy sobie i uformujemy według własnego uznania.
  • Nasze dzieci nie są trofeum, którym możemy się pochwalić, o ile spełnią nasze oczekiwania i normy społeczne.
  • Nasze dzieci nie są naszą własnością, są niezależną istotą mającą prawo do własnego zdania, emocji, potrzeb.
  • Nasze dzieci nie są i nie będą nami. Są i powinny być sobą, a naszą rolą jest je w tym wspierać, a przynajmniej im nie przeszkadzać.

Dlatego, nie ma sensu spalać się na powierzchownych rzeczach, to czy dane ubrania pasują do siebie czy też nie, koniec końców nie ma to większego znaczenia. Liczy się wygoda i dobre samopoczucie naszych pociech.

Jestem ciekawa, jakie są wasze doświadczenia z porannym ubieraniem się dzieci?

Ściskam,
K

Być może zainteresuje Was również:


rowerek_biegowy_janod

O roli aktywności ruchowej w życiu dziecka

„Aktywne fizycznie dziecko będzie zdrowym dorosłym.”

To zdanie nie jest tylko chwytliwym sloganem, ale faktem popartym latami obserwacji i szeregiem badań empirycznych. Zrobiło się sztywno i naukowo? A może myślisz sobie, że nie odkryłam Ameryki… być może dla Ciebie, to stwierdzenie nie jest niczym nowym. Zastanawia mnie jednak, dlaczego tak wielu rodziców mimo posiadanej wiedzy, nic z nią nie robi? Dlaczego, nadal tkwią w starych, niezdrowych nawykach i przekazują je swoim dzieciom?

Jak się okazuje, nie wszystko jest takie oczywiste, jak się wydaje i warto przez cały czas aktualizować posiadane informacje. Zatem do dzieła…

Aktywność ruchowa – korzyści

„Aktywność ruchowa dziecka oddziałuje nie tylko na jego rozwój fizyczny, ale również emocjonalny, społeczny i umysłowy.”

Uprawiając sport, ćwicząc czy po prostu ruszając się, wzmacniamy mięśnie i kości, zapobiegamy nadmiernemu przybieraniu na wadze, przeciwdziałamy i korygujemy wady postawy, zmniejszamy ryzyko wystąpienia cukrzycy i innych, przewlekłych chorób cywilizacyjnych. Korzyści, jakie czerpie nasz organizm z bycia aktywnym, można długo wymieniać. Przede wszystkim – wspiera działanie płuc i układu oddechowego. Lepiej działa również układ hormonalny – wzrasta tolerancja glukozy, a zmniejszają się problemy z metabolizmem. Ponadto, aktywność ruchowa sprawia, że zwiększa się wytrzymałość mięśni i poprawia koordynacja nerwowo-mięśniowa. Organizm, który często poddaje się aktywności ruchowej, lepiej znosi wysiłek i wszelkie obciążenia – nie tylko fizyczne, ale również umysłowe czy psychiczne.

aktywne_dziecko

Prócz korzyści fizjologicznych, aktywność fizyczna niesie wiele dobrego dla zdrowia psychicznego. Dziecko, które potrafi odnaleźć się w grze na boisku z rówieśnikami, łatwiej radzi sobie z pracą w grupie, szybciej znajduje rozwiązanie problemów, z którymi spotyka się na co dzień.

Eksperci twierdzą, że aktywność ruchowa zmienia nastawienie do otaczającego świata, buduje pewności siebie, podnosi samoocenę, zwiększa zdolności poznawcze i rozwija umiejętności radzenia sobie ze stresem, lękiem i przeciwdziała występowaniu depresji.

“A wszystkiemu winne endorfiny, które uwalnianie podczas ćwiczeń, uszczęśliwiają dziecko.”

Pozytywne zmiany w mózgu

Wyniki badań wskazują, że podczas ćwiczeń, aktywność mózgu przenosi się z obszarów, które są odpowiedzialne za odczuwanie niepokoju, do obszarów, które odpowiadają za koordynację ruchową i koncentrację uwagi. Poza tym ulegają zmianie poziomy niektórych neurotransmiterów, pomagających w poprawie samoregulacji. Co to oznacza? Ma to bardzo proste przełożenie, bo kiedy nastrój i samoregulacja są lepsze, wtedy dzieci sprawniej radzą sobie z trudnościami i lepiej budują relacje w grupie.

aktywnosc_dzieci

Aktywna zabawa

Aby wysiłek fizyczny przyniósł dziecku korzyści, wcale nie musi być monotonny i wyczerpujący. Wręcz przeciwnie – powinien być ubrany w atrakcyjną dla dzieci formę pozwalającą na beztroską zabawę. Czasami wystarczy niewiele – koc, pobliska polana i ulubione zabawki, które nie tylko stanowią rozrywkę, ale również rozwijają różnorodne umiejętności naszych pociech. Mamy kilka takich zabawkowych pewniaków, które sprawdzają się w każdych warunkach i towarzyszą nam niemal na każdym kroku. Rewelacyjnie sprawdzają się układanki magnetyczne Magnetibook Janod np. Śmieszne buzie czy zwierzęta, które znajdziecie tutaj –> klik

magneticbook_janod

magneticbook_janod_zwierzeta

magneticbook_janod_twarze

magneticbook_janod_odnova

Dzieci uwielbiają również zabawy, które posiadają czynnik rywalizacji, dlatego nasz wybór padł na zestaw rybek magnetycznych, takich jak te –> klik. Pozwalają one zarówno starszakowi, jak i 2,5 letniemu smykowi bawić się jak równy z równym. To przykłady zabawek, będących gwarancją świetnie spędzonego czasu.

rybki_magnetyczne_janod

rybki_magnetyczne_zabawa

rybki_magnetyczne_janod_zestaw

Warto wybierać taką formę aktywności, która jednocześnie będzie atrakcją. Do której dzieci nie będą czuły się zmuszane, a wręcz przeciwnie – będą ją wykonywać spontanicznie, z zapałem i przyjemnością. Która pozwoli i wykorzystać pomysłowość, spostrzegawczość czy refleks.

Rola rodzica – jak  powinniśmy motywować

My – rodzice czasem tak mamy, że popadamy w skrajności i chcąc zmotywować nasze pociechy do aktywności, uzyskujemy zupełnie odwrotny efekt. Oczywiście wszystko to robimy w dobrej wierze, w trosce o ich rozwój fizyczny. Warto jednak pamiętać, że nasze dzieci to delikatna materia, bardzo plastyczna i chłonna jak gąbka, dlatego tak bardzo musimy zwracać uwagę, jak się zachowujemy i co do nich mówimy.

Już teraz wykreśl ze swojego słownika zwroty: “Uważaj, nie wchodź tak wysoko, bo spadniesz.”, “Nie dotykaj tego drzewa, bo się pobrudzisz.”, “Nie biegaj tak szybko, bo się spocisz.”

Tego typu sformułowania w prosty sposób niszczą naturalną dziecięcą ciekawość i chęć do poznawania świata, do beztroskiej zabawy oraz rozwijania nowych umiejętności. W efekcie dzieci zaczynają unikać aktywności, z którą przecież wiąże się aż tyle zagrożeń… w zamian za to wybierają zajęcie, które ich nie pobrudzi i zbytnio nie zmęczy – czyli komputer, tablet, telewizor.

Dzieci najefektywniej uczą się przez obserwację i naśladownictwo, dlatego najlepszym sposobem na krzewienie w nich aktywności jest nasza własna postawa i dbałość o aktywny styl życia. Nic tak bardzo nie zachęci malucha do ruchu i zabawy na świeżym powietrzu niż aktywny rodzic. Dlatego warto wybierać aktywności, które pozwolą na rodzinne spędzanie czasu. W naszym przypadku gra w piłkę i rowery są tym, co wszystkim sprawia ogromną przyjemność. Chłopcy złapali takiego rowerowego bakcyla, że to oni wychodzą z inicjatywą wycieczek rowerowych. Każdy z nich posiada swoją ulubioną brykę. Antoś upodobał sobie ultralekki rower marki Woom, który zakupimy niebawem. Kubusiowe serce skradł miętowy rowerek biegowy Janod będący skuterem, taki jak ten –> klik.

rowerek_biegowy_janod

dzieci_na_rowerach

mietowy_skuter_janod

rowerek-dla_dziecka_janod

Wskazówki

  • Wybieraj aktywności, które lubi Twoje dziecko i które są zabawne.
  • Pozwól dziecku wybrać rodzaj aktywności, która go interesuje.
  • Zadbaj o różnorodność zabaw, by dziecko miało możliwość próbowania różnych aktywności.
  • Kształtuj codzienne nawyki związane z różnorodną aktywnością. Zachęcaj malucha do wspólnego wykonywania domowych obowiązków np. sprzątanie salonu po zabawie bądź wspólna praca w ogródku. Czasami wystarczy poręczny zestaw małego ogrodnika, by mały pomocnik był wniebowzięty.

zestaw_małego_ogrodnika

  • Spędzaj wspólne chwile na świeżym powietrzu np. spacer w parku.
  • Ogranicz ilość czasu spędzonego przed ekranem tv.
  • Doceniaj i mów o tym swojemu dziecku.
  • Bądź wzorem do naśladowania – zaangażuj całą rodzinę w różne aktywności.

Dawkowanie aktywności

Nie ma złotego środka, jedyna wskazówka to zdrowy rozsądek i umiar oraz Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), które mówią, że:

Dzieci powyżej 5 roku życia powinny codziennie wykonywać 60 minut umiarkowanej lub energicznej aktywności fizycznej. Obejmuje ona szybkie chodzenie, jazdę na rowerze lub skuterze, granie, bieganie, skakanie i uczestniczenie w zorganizowanych sportach.

Na prawdę warto prowadzić aktywny styl życia i zakrzewiać to podejście w swojej pociesze. Badania pokazują, że aktywne dzieci stają się aktywnymi dorosłymi. To bezcenny prezent, który możemy podarować dziecku na całe życie.

Nasze popołudnie uchwycił Grzegorz Chełkowski, więcej jego wyjątkowych zdjęć możecie znaleźć tutaj –> klik

 

Jestem ciekawa, jakie są wasze sposoby na aktywne spędzanie czasu ze swoimi pociechami?

Ściskam,
K

 

 


jak_rozmawiać_z_dzieckiem_o_śmierci

Gdzie będę, gdy mnie nie będzie - czyli jak rozmawiać z dziećmi o śmierci...

Śmierć, to trudny i delikatny temat, który dotyczy każdego z nas. Sama myśl o konieczności rozmowy o niej, niejednemu rodzicowi (a może nawet każdemu rodzicowi) spędza sen z oczu. Warto wiedzieć co powiedzieć, jakich słów użyć i jak się zachować, gdy staniemy przed tym wymagającym zadaniem. W poniższym tekście, który powstał w ramach cyklu „Ekspert radzi”, znajdziecie ogrom przydatnych wskazówek, propozycji, odpowiedzi na nurtujące was pytania. Wpis ten przygotowała Magdalena Michalak, neurologopeda, pedagog, autorka bloga Mowosfera i cudownej książki dla dzieci „Szafa” (o której już niebawem opowiem Wam więcej), a przede wszystkim mama niesamowitej Lilci, z którą wspólnie przemierzają świat wartościowych książek. Serdecznie Was zachęcam do lektury.

Gdzie będę, gdy mnie nie będzie - czyli jak rozmawiać z dziećmi o śmierci...

Dzieci 

"widzą wszystko, na co patrzą. Dlatego zauważają rzeczy, których my, dorośli, nie dostrzegamy. Nauczyliśmy się odróżniać rzeczy ważne w danej chwili od nieistotnych. Wybieramy to, co chcemy widzieć. Dziecko jeszcze tego nie potrafi. Zauważa rozdeptane mrówki na chodniku, wzrusza się zmarłym pisklakiem, który wypadł z gniazda. Niekiedy zastanawia się, czy to stworzenie niedawno żyło, jak wyglądało, jak się zachowywało. Dziecko bardzo wcześnie styka się ze śmiercią. Głęboko przeżywa te pierwsze spotkania z nieuniknionym i zadaje pytania, które mogą nam się wydać nieistotne. W codziennym biegu spraw łatwo zbagatelizować uczucia dziecka. Szczególnie wtedy, gdy temat wydaje się trudny, pojawia się pierwszy raz i nie mamy gotowych, przemyślanych odpowiedzi"[1].

Był czas kąpieli. Ona, dość pogodnie o czymś mi opowiadała, gdy nagle nadeszła myśl. Myśl o wyglądzie czarnej chmury, odbierającej dobre wrażenia, radość oraz lekkość istnienia. Myśl ciężka, niepokojąca, pozbawiająca spokoju.

"Mama, a co będzie jak Ty umarniesz?"
zapytała mnie, pełna lęku, który nie wiadomo skąd się pojawił.

"Właśnie sobie o tym pomyślałam i ja nie chcę, żeby ty umarłaś. Mama Ty nie umarniesz? Jak umarniesz, to kto się mną zajmie?"

Nie miałam zbyt wiele czasu na odpowiedź. Lila strzelała pytaniami niczym pociskami z karabinu. I one - te pytania - niczym pociski, trafiały mnie prosto w serce. Byłam poruszona jej nagłą zmianą nastroju. Tym przeogromnym lękiem, który się w niej pojawił.... Byłam zaskoczona. Nieprzygotowana do udzielenia w tym momencie odpowiedzi.

rozmowa_o_śmierci

"Lila, widzę, że ta myśl Ciebie bardzo wystraszyła. Boisz się, że umrę? Nie chciałabyś mnie stracić? Bardzo mnie kochasz i jestem dla Ciebie ważna?"
- próbowałam uporządkować i poukładać sobie wszystko, co przed chwilą usłyszałam.

"Mama nie umarniesz? Proszę, powiedz, że będziesz żyła. Ty jesteś jeszcze młoda? A co jak Ty i tata umarniecie? Kto się mną zajmie? Ja nie chcę, żeby ty umarłaś. Jak by ty umarłaś, to ja bym poszła do kogoś, żeby mnie zabił"
mówiła z dużym poruszeniem i płaczem.

W tym momencie po policzkach pociekły mi łzy. Uświadomiłam sobie, jak bardzo ona mnie, nas (swoich rodziców) kocha i potrzebuje. Jak bardzo się boi, że znikniemy, że nas straci. Z jak ogromną rozpaczą wiązałoby się moje odejście.

"Mama, mam nadzieję, że umarniemy w tym samym czasie, przytulone do siebie"
 - dodała, próbując sobie to wszystko w głowie poukładać. Próbując się pocieszyć.

Rozmowa z Lilą zapoczątkowała cykl naszych dalszych rozmów na temat śmierci, przemijania, żegnania bliskich nam ludzi. Uświadomiła mi, jak ważny to temat, o którym warto z dzieckiem (na miarę jego możliwości wiekowych) rozmawiać. Nad którym warto się pochylić.

Dlatego i Was, drodzy Rodzice, chciałabym zaprosić dziś do lektury. Bardzo wiele osób, z którymi na ten temat rozmawiam podkreśla, iż jest on trudny, smutny, przygnębiający, jednak ważny i nieuchronny. Nie wiemy bowiem, kiedy życie postawi przed nami wyzwanie w postaci odejścia lub choroby bliskiej nam osoby. Czy można się na to przygotować? Zapewne nie do końca. Trudno przewidzieć, co będziemy wówczas czuli, jak będziemy reagowali i działali. Można jednak (a ja uważam, że warto) dowiedzieć się, jak wspierać dziecko (oraz siebie) w tym pełnym trudności czasie.

SKĄD TEN LĘK - KIEDY DZIECKO ZACZYNA ZADAWAĆ PYTANIA...

Jeśli miałabym wskazać czas pierwszych, wyraźnych oznak zainteresowania mojej córki tematem śmierci, byłby to 4-5 rok życia. Złożyły się na to dwie kwestie: rozwojowa, wskazująca na to, iż we wskazanym wieku naturalne jest zainteresowanie dzieci sprawami ostatecznymi. Druga związana jest z literaturą dziecięcą, którą wówczas czytałyśmy.  W książkach Lila poznała młodych bohaterów, którzy albo nie mieli mamy, albo taty, albo obojga rodziców. Zdarzało się, że ktoś zachorował i członkowie rodziny obawiali się, że nie wyzdrowieje.

Pamiętam, jak czytałam z Lilcią książkę  Evy Eriksson i Rose Lagercrantz "Moje szczęśliwe życie", w której Dunia, główna bohaterka, straciła mamę w bardzo wczesnym wieku.  Do książki tej wracałyśmy kilkukrotnie, ponieważ pierwsze zetknięcie się z wyobrażeniem mamy, która nie towarzyszy dziecku w rozwoju, było dla Lilci zbyt trudne. Od samego początku starałam się rozmawiać z nią o tym, co ją niepokoiło, odpowiadając na liczne pytania. Nie było to dla mnie łatwe. Myśl, że Lila mogłaby stracić mnie lub swojego tatę bądź sama zachorować, była dla mnie przerażająca. Chciałam odsuwać ją od siebie, by nie budziła tak wielu trudnych emocji. Dziecko potrafi jednak uruchomić w osobie dorosłej niesłychane pokłady możliwości i umiejętności. Motywuje do zajęcia się sprawami, przed którymi najchętniej by się uciekło. Zatem i ja... postanowiłam wyjść rozmowie o śmierci naprzeciw.

wiedza

Uważam, że tym, co może dać duże poczucie bezpieczeństwa nam - dorosłym - jest WIEDZA. Znajomość poszczególnych etapów rozwoju dziecka oraz trudniejszych, kryzysowych momentów pozwala przygotować się na czekającą nas rozmowę. Dlatego na półce w mojej rodzicielskiej biblioteczce publikacje, które zajmują miejsce szczególne to książki z psychologii rozwojowej, opisujące etapy rozwoju dziecka w poszczególnych latach jego życia. Nieco ubolewam nad faktem, że większość z nich kończy się na 6 roku życia. Mam poczucie, że późniejsze lata mogą także stanowić wyzwanie dla rodziców i zdecydowanie warto wspierać się wiedzą na temat rozwoju dzieci 6+.

Zatem...

Kiedy u dzieci pojawia się zainteresowanie tematem śmierci?

Przyjmuje się, że około 4, 5 roku życia (tu warto brać pod uwagę indywidualny rozwój każdego dziecka). Początkowo maluch ma mgliste wyobrażenie w tym temacie i jeśli rzecz bezpośrednio go nie dotyczy i nie dotyka, wówczas nie zajmuje się specjalnie pogłębianiem wiedzy w tym obszarze.

Około 5 roku życia temat śmierci zaczyna przybierać dla niego bardziej konkretną formę. Wydaje się bardziej realna i prawdopodobna. Dzieciom kojarzy się często z bezruchem i końcem czegoś ważnego.

W tym czasie młodzi ludzie nie potrzebują szczegółowych wyjaśnień i opisów.  Im prościej im to wyjaśnimy, tym lepiej. Dzieci pomiędzy 5 a 6 rokiem życia wierzą czasem w to, że śmierć da się cofnąć.

Około 6 roku życia śmierć staje się dla nich bardziej zrozumiałym zagadnieniem. W tym czasie nasila się lęk przed utratą mamy i taty. I, tak jak u nas, pojawia się szereg pytań porządkujących wiedzę:

"Czy umrzecie? Kto się mną zajmie? Czy będzie ktoś, kto mnie przytuli i poczyta do snu?"
W tym wieku dzieci zaczynają łączyć śmierć z wiekiem i spostrzegają, że dotyczy ona głównie ludzi starszych (potwierdzają to słowa mojej Lilci, która mówiła: "Mama, Ty jesteś jeszcze młoda więc nie umrzesz, prawda?"). Dzieci nierzadko wciąż wierzą w to, że śmierć można cofnąć, przywracając osobę zmarłą z powrotem do życia.

Warto wiedzieć, że w 7 roku życia u dzieci dominuje nastrój refleksyjny, melancholijny. Zatem mały domownik może, częściej niż wcześniej, być smutny, przygnębiony, co przekłada się na jego zainteresowanie zarówno śmiercią, jak również jej przyczynami: co do niej doprowadziło. Ten czas można wykorzystać na rozmowy z dzieckiem na temat tego, kto i kiedy umiera. Przykładowe rozmowy opiszę w dalszej części mojego tekstu.

Około 7 roku życia dziecko po raz pierwszy uświadamia sobie, że śmierć może dotyczyć również jego. Że i ono może kiedyś umrzeć. Bywa, że w tym wieku, w chwili smutku, złości, żalu (słowem trudnych dla dziecka emocji), z jego ust mogą paść słowa: "Chcę umrzeć", "Nie chcę już być na tym świecie", "Życie nie jest fajne", będące np. wynikiem złości na odmowę rodzica czy uczuciem zawodu z powodu niezaspokojonego pragnienia (potrzeby). W takich sytuacjach warto wspierać dziecko w przeżywanych emocjach, mówiąc mu, co aktualnie przeżywa, odczuwa, jednocześnie oferując bliskość.

wsparcie_rodzica

8 - letnie dzieci mniej interesują się szczegółami dotyczącymi np. ceremonii pogrzebowej, wizytami na cmentarzu. Ich uwaga skierowana jest ku rzeczom mniej jasnym i wiadomym np. ciekawią się, co dzieje się po śmierci (gdzie trafia człowiek, który umiera, jak i czy tam żyje, co robi, czy kogoś spotyka).

9 - cio i 10 - ciolatki mają bardzo konkretne i rzeczowe podejście do śmierci. Nie przywiązują już szczególnej wagi do tego, co dzieje się po śmierci, jak wygląda żegnanie zmarłego. Młodzi ludzie potrafią opisać, z czym związane jest zatrzymanie funkcji życiowych (brak tętna, brak bicia serca, brak reakcji na bodźce). Dzieci w tym wieku rozumieją znacznie więcej, tym samym w opisywaniu tego zagadnienia można wykorzystać książki ukazujące cykl życia człowieka (anatomiczne, rozwojowe, przedstawiające działanie poszczególnych organów i części ciała). Warto być uważnym, czujnym i otwartym na zadawane przez dziecko pytania.

To na co powinniśmy zwrócić uwagę, na każdym etapie i niezależnie od wieku, jest dostosowywanie odpowiedzi do możliwości poznawczych małego człowieka. Tu bez wątpienia pomocna będzie wiedza dotycząca rozwoju psychicznego dzieci.

Około 10 roku życia dziecko jest w stanie zrozumieć znaczenie metafory, przenośni. Poniżej tego wieku, warto posługiwać się konkretnymi terminami, będącymi w zakresie jego umiejętności.

Podczas rozmowy, dobrze jest być na tyle uważnym, by dostrzec moment, gdy nasza odpowiedź jest wystarczająca. Trzeba obserwować swoją pociechę, której zachowanie będzie świadczyło o tym, że koncentruje już uwagę na czymś zupełnie innym (odwraca od nas wzrok, traci zainteresowanie rozmową, odchodzi do innych działań).[2]

Podsumowując

Dzieci w wieku przedszkolnym (do ok. 6-7 roku życia) doświadczają świata za pomocą myślenia konkretno - obrazowego. Oznacza to, że aby jakieś zjawisko zrozumieć, potrzebują znaleźć jego odpowiednik w rzeczywistym świecie (np. gdybyśmy opisywali mu psa, jego wygląd - dość trudno byłoby mu sobie go wyobrazić, gdyby nigdy go nie widziało. Gdybyśmy natomiast pokazali mu ilustrację psa lub psią figurkę, wówczas znacznie lepiej przyswoiłoby sobie to pojęcie. Dzięki temu z dużo większą łatwością byłoby w stanie wskazać żywego psa np. podczas spaceru. W taki właśnie sposób dzieci uczą się życia, świata oraz mówienia).

Zatem, w wieku przedszkolnym, dzieci nie rozumieją przenośni i abstrakcji np. "

"babcia mieszka w twoim serduszku", "dziadzio odszedł", "Basia zasnęła"[3]

Małe dzieci początkowo interesują się śmiercią, nie angażując się emocjonalnie. Nieco później ich uwaga koncentruje się na jej społecznym wpływie, by docelowo odnieść ją do bliskich i znanych im ludzi, w co zostają zaangażowane ich emocje, uczucia.

W miarę dojrzewania dziecko zaczyna rozumieć, czym charakteryzuje się śmierć. Orientuje się, iż jest to zjawisko nieodwracalne (nie da się przywrócić osoby zmarłej do życia), nieodwołalne (nie da się żyć wiecznie, śmierć czeka każdego z nas), uniwersalne (występuje stale we wszechświecie), a przede wszystkim powszechne (odnoszące się do każdej istoty żywej)[4].

"Większość ludzi myśli, że śmierć jest czymś, co nie dotyczy dzieci, bo zdarza się niezwykle rzadko. Uważa, że na ten temat nie trzeba z nimi rozmawiać. Jest dokładnie odwrotnie."[5]

Znając jedną z najważniejszych składowych pomocnych w reagowaniu na dziecięce pytania --> cechy ROZWOJU dziecka <-- można pochylić się nad najważniejszym zagadnieniem, mianowicie:

JAK ROZMAWIAĆ Z DZIECKIEM O ŚMIERCI

Pierwszy kontakt dziecka ze śmiercią może mieć miejsce w momencie, gdy jego ukochane zwierzątko umiera. W zależności od tego, jaki jest aktualny etap jego rozwoju, warto porządkować wiedzę malucha na ten temat. Lila doświadczyła śmierci, żegnając kilka ukochanych piesków z naszej rodziny. Aktualnie może obserwować cykl życia na przykładzie swojego 13 - letniego psa Bąbla i 7 - miesięcznego Baksa, który zjawił się w naszym domu kilka miesięcy temu. Lila widzi, czym charakteryzuje się młodość (pies biega, chce się bawić, psocić, mało śpi) oraz starość (pies - senior śpi przez większą część dnia, nie ma potrzeby się bawić, potrzebuje spokoju). Z pewnością Lila też zdaje sobie sprawę, że Bąblowi bliżej do śmierci niż Baksowi. Rozmawiamy na ten temat. Wówczas staram się odpowiadać na jej pytania najlepiej, jak potrafię.

Czego warto się wystrzegać

Jeśli chodzi o udzielanie dzieciom odpowiedzi, warto wystrzegać się informacji niepełnych, zbyt trudnych do zrozumienia. Mówiąc dziecku w wieku przedszkolnym, że "dziadek odszedł" możemy spodziewać się jego pytania: "Tak? A gdzie? Kiedy wróci?". Podobnie w przypadku informacji: "Babcia zasnęła" przedszkolak może dociekać: "A kiedy się zbudzi?". Gdy będziemy kontynuować ten tok rozumowania, możemy odpowiedzieć: "Babcia zasnęła na zawsze" lub "zasnęła twardym snem", „Już się nie obudzi", co u dzieci może wywołać lęk: "To znaczy, że ja też mogę się nie obudzić ze snu? Czyli ja też mogę zasnąć i na zawsze zakopią mnie w ziemi?".  Nie warto również mówić o zmarłych, że wyjechali daleko, w związku z czym nie będą już nas odwiedzać. Daje to dziecku złudną nadzieję, iż kiedyś wrócę. A ono potrzebuje informacji prawdziwej, jednocześnie dostosowanej do jego rozwoju.[6]

śmierć_babci

W chwili złości osoby dorosłe powinny wystrzegać się pełnych zabarwienia emocjonalnego słów: "Ty mnie wykończysz, wpędzisz do grobu. Przez ciebie oszaleję. Zaraz zwariuję, jak będę dłużej słuchała waszych kłótni". Im dziecko mniejsze, tym poważniejszy wpływ na jego rozwój mogą mieć powyższe słowa. Wypowiedziane nazbyt pospiesznie. Dziecko odbiera je dosłownie, tak jak słyszy. Gdyby coś się stało z rodzicem używającym takich słów, dziecko z dużym prawdopodobieństwem obarczyłoby się odpowiedzialnością i winą za zaistniałą sytuację.

To temat trudny również dla rodzica

Dobrze by było, gdyby każdy z nas przed podjęciem rozmowy, sam oswoił się z tematem śmierci i przemyślał, co w nim szczególnie go smuci, przeraża, zniechęca. Czego się boi w kontekście rozmowy z dzieckiem. Co sprawia mu największą trudność. Śmierć warto potraktować jako naturalną kolej rzeczy, część naszego życia, coś nieuchronnego, bez zbędnego straszenia. Jest to ogromne wyzwanie. Przyznam się Wam szczerze, że sama, opisując to wcale niełatwe zagadnienie, odczuwam dziwny ucisk w klatce piersiowej i niepokój. Myślę, że większość z nas ma podobne uczucia na myśl o tym, co nieuchronne i niesprawdzone. Być może dlatego temat ten wywołuje tak wiele kontrowersji, trudności, ponieważ przychodzi nam rozmawiać z dzieckiem o czymś, czego nie znamy, nie doświadczyliśmy i co w nas samych wywołuje lęk.

Zapewne wśród Was każdy doświadczył straty bliższej lub dalszej osoby, kogoś z rodziny. Był na pogrzebie, żegnał, odwiedzał na cmentarzu. Trudno jednak powiedzieć, co dzieje się dalej lub co dzieje się w chwili śmierci, czy ona boli. Jedyne, co nam pozostaje, to mówić o tym, w co wierzymy i jak sobie tę śmierć wyobrażamy (jeśli zdarzało nam się rozmyślać na ten temat).

"Śmierć kojarzy się ze smutkiem i bólem, którego chcielibyśmy dzieciom oszczędzić. (...) nie da się wychować rozsądnego, świadomego dorosłego, jeśli udaje się, że dzieciństwo to tylko pasmo uśmiechów. Smutek też jest potrzebny i to bardzo. Jeśli dziecko nie nauczy się przeżywać trudnych emocji w dzieciństwie, to będzie miało sporo do nadrobienia w dorosłym życiu. Lepiej zacząć wcześniej. (...) Dzieci mają prawdo do przeżycia żałoby dokładnie tak samo jak dorośli, choć może ona wyglądać inaczej niż u dorosłych."[7]

Od czego warto zacząć rozmowę z dzieckiem?

Od wyjaśnienia mu, iż każda istota żywa podlega pewnym stałym, niezmiennym i nieodwracalnym procesom.  Zarówno w świecie ludzkim, jak i w świecie zwierząt, roślin (przyrody) zachodzą identyczne zjawiska. Coś się rodzi, wyrasta, rozwija, dojrzewa. Przez dłuższy lub krótszy okres czasu żyje zgodnie z rytmem wyznaczonym przez naturę. Następnie traci swoją witalność, energię, formę. Na końcu starzeje się i umiera.

Można to wszystko opisać na przykładzie kwiatów, które rodzą się z nasion, wyrastają, dojrzewają, starzeją się i więdną. Gorąco polecam Waszej uwadze lekturę książki "Jesień liścia Jana" (więcej na jej temat dowiecie się z drugiej części mojego wpisu). Już teraz zachęcam Was do zaznaczenia sobie tej pozycji, jako doskonałej pomocy do wyjaśnienia dziecku znaczenia wzrostu i przemijania.

Takie przedstawienie tematu pomaga dziecku zrozumieć, że w życiu wszystko i wszyscy mają swój czas. Trudny temat śmierci paradoksalnie jest doskonałą okazją do tego, aby porozmawiać o życiu. O tym, że warto się cieszyć z czasu spędzonego z bliskimi, z rodziną. To również dobry moment do zapoznania dziecka z drzewem genealogicznym rodziny i opisanie mu, czym jest pokolenie, role życiowe oraz ich zmienność. Każdy, nawet trudny temat stanowi dobry początek do rozmów o życiu, umiejętności cieszenia się każdą chwilą spędzaną z najbliższymi. Dzieci są najlepszymi nauczycielami tej nieskrępowanej, naturalnie wyrażonej radości z bycia tu i teraz.

A KIEDY DZIECKO WPROST ZAPYTA

"Mama, a czy Ty kiedyś umrzesz?", "Co ze mną będzie?", "Kto się mną zajmie?",  "Już nigdy się nie zobaczymy?"

Warto odpowiedzieć mu zgodnie z prawdą. Że tak. Że przyjdzie kiedyś dzień, w którym skończy się nasze życie. Można dodać, iż mamy nadzieję, że nie będzie to prędko. Że trzeba robić wszystko, co się da, by zadbać o zdrowie, dobrą kondycję, ruch, odżywianie.

Ja mojej córce często mówię, że nawet jeśli umrę, to i tak będę przy niej. Bo głęboko w to wierzę. Że będę w jej wspomnieniach, w mimice, gestach, uśmiechu, poczuciu humoru. W zamiłowaniu do książek i tańca.  Że będę towarzyszyła w ważnych dla niej momentach i wydarzeniach. Że zawsze będę ją kochać i w nią wierzyć. Nawet ostatnio spojrzałam na wewnętrzną część mojej i JEJ dłoni i dostrzegłam, że nasze linie papilarne w podobnym miejscu się rozgałęziają. Powiedziałam JEJ o tym. Jest coś, co będzie nas łączyć na zawsze. Ta myśl mnie wzrusza i uspokaja jednocześnie.

Chociaż dzieciom śmierć kojarzy się ze starością, jej przyczyny mogą być różne:

  • wiek (najczęściej podeszły)
  • nieuleczalna choroba
  • wypadek
  • kataklizm (trzęsienie ziemi, huragan, tsunami itp.)

Z biegiem czasu dziecko zaczyna rozumieć, że śmierć jest wielowymiarowa i niejednoznaczna. Że jest czymś, czego nie da się przewidzieć a i nierzadko na to przygotować.  Że dotyczy zarówno dzieci, jak i osób starszych. Że czasem może dotyczyć życia, które jeszcze się nie narodziło.

Podsumowując

"Unikanie tematu śmierci i emocji z nią związanych może w dziecku wzbudzić lęk. Maluch ma prawo się bać, smucić, pytać, nie wiedzieć, jak powinien się zachować. Zwłaszcza jeśli pierwszy raz w życiu spotkał się z tak trudnym zagadnieniem"[8].

Dawno temu oglądałam film - "Podążaj w stronę światła". Przejmująco smutny.  Jego bohaterami było młode małżeństwo z trójką dzieci (i czwartym dzieckiem, jeszcze w brzuchu mamy). Pewnego dnia rodzice dowiadują się, że jeden z synów jest nieuleczalnie chory. Cały film ukazuje drogę całej rodziny, w trakcie której wszyscy przygotowują się śmierć chłopca. Na zakończenie mojego wpisu chciałam Wam zacytować rozmowę z rodzicami, która została we mnie na długo. Pierwsza z nich miała miejsce wkrótce po narodzinach czwartego syna, kiedy gotowy na rozmowę ojciec opowiada chłopcom o tym w co wierzy (w kontekście śmierci);

Tata: Przy urodzeniu wszyscy byliśmy nowymi duszami, które pierwszy raz zjawiły się na tym świecie. Kiedy rodzi się człowiek, jego dusza łączy się z ciałem jak z rękawiczką. To dusza porusza ciałem. Z niej pochodzą myśli, uczucia. Przez całe życie dusza i ciało stanowią jedność. Kiedy nadchodzi czas, aby dusza opuściła ten świat, wtedy umieramy. Dusza wychodzi z ciała w taki sam sposób. Chociaż ciało umiera, dusza żyje wiecznie.

Chory syn - Ben: To moje ciało jest jak rękawiczka?

Mama: Tak.

Ben: A dusza idzie do nieba?

Mama: Zgadza się Ben.

Ben: Czy ja umrę mamo?

Mama: Tak Ben. Wszyscy umrzemy. Ale twój czas może nadejść wcześniej niż nasz.

W innej rozmowie chłopiec pyta ojca:

Ben: Tato, jak jest w niebie?

Tato: Wiesz jak to jest, jak człowiek jedzie na wycieczkę albo na wakacje? Chociaż świetnie się bawi, nie może się doczekać powrotu do domu. To jest tak samo Ben. Jakbyś wracał do domu.

Ben: Jak tam wygląda?

Tato: Jest pięknie. Wszystko, co stworzył Bóg, tylko w pełni doskonałe.

Ben: Ale nie będę nikogo znał.

Tata: Będziesz. Ktoś znajomy wyjdzie ci na spotkanie. Ktoś, kogo kochasz. Będzie tam dziadek Henry i Babcia Marie.

Ben: I Jessica (koleżanka, która kilka tygodni wcześniej umarła z powodu nieuleczalnej choroby).

Tata: Tak. Jessica też tam będzie.

Ben: Dobranoc tato. Kocham cię.

Tata: Ja też cię kocham synku.

Ben: Tato? A czy w niebie są meksykańskie naleśniki z mięsem?

Tata: Tego nie wiem. Dobranoc.

Oglądając sceny z tego filmu, przysłuchując się rozmowom rodziców z chłopcem, byłam pełna podziwu dla ich gotowości udzielania pełnych spokoju odpowiedzi na jego pytania, które zapewne wywoływały w nich ogromny ból. Życzliwa osoba jednak poradziła im, aby byli dla swojego dziecka przewodnikiem w jego ostatniej drodze (dokładnie tak, jak byli jego przewodnikiem w pierwszych latach życia).  Myślę, że powyższa rozmowa stanowi piękny przykład tego, jak można z dzieckiem rozmawiać, jak można odpowiadać na jego pytania. Podałam Wam przykład rodziny katolickiej, bardzo mocno zawierzającej Bogu i jego woli. O śmierci w kontekście duszy, nieba mogą rozmawiać również ludzie innych wyznań. Ważne, by przedstawić dziecku to, w co wierzymy, opisując porządek świata i to, jak jest on (zgodnie z naszą wiarą) zorganizowany.

Myśl o śmierci w nas dorosłych zawsze będzie wywoływała pewien dyskomfort. Niekiedy będzie zwyczajnie bolała. Jeśli pojawi się uczucie, zgodnie z którym nie będziemy w stanie z dzieckiem porozmawiać, dobrze by było je o tym uprzedzić, zapewniając, że potrzebujemy czasu, aby na spokojnie się nad tym zastanowić. Dzieci, jeśli tylko przedstawimy im uczciwie swoje potrzeby i trudności (bez wdawania się w szczegóły), zrozumieją. A my - dorośli - stawiając sprawę jasno - w oczach dziecka będziemy autentyczni. Dzięki temu młodzi ludzie uczą się jak dbać o swoją przestrzeń.

Mój wpis chciałabym podsumować słowami wiersza księdza Jana Twardowskiego: "Spieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą". Nie traćmy czasu na kłótnie i konflikty. Uczmy się brać z życia to, co w nim najlepsze tak, by w chwili tęsknoty za zmarłą osobą piękne, wzruszające wspomnienia dodawały nam sił.

pozdrawiam,

Magdalena Michalak

 

Jeżeli poszukujecie książek, które pomogą Wam i Waszym pociechom oswoić trudny temat śmierci zajrzyjcie do tego wpisu => klik. Znajdziecie w nim listę przydatnych książek, które warto mieć w swojej, domowej biblioteczce.

 

Literatura

[1] E. Zubrzycka, Trudne pytania dla dorosłych. Jak rozmawiać o stracie, tęsknocie i dziecięcych lękach. Optymistycznie i pogodnie, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne dla dzieci, s. 9

[2] F.L.Ilg, L.Bates Ames, S.M.Baker, Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007, s. 263-267

[3] Bianca-Beata Kotoro, Trudne tematy. Śmierć i pogrzeb. Dla przedszkolaka i małego żaka., Wydawca: Beata Vita., s. 5

[4] J. Korzeniewska, Rozmowy z dzieckiem. Proste odpowiedzi na trudne pytania., Wydawnictwo RM, Warszawa 2009, s.30

[5] E. Zubrzycka, j.w., s. 9

[6] A. Jankowska, Trudne tematy dla mamy i taty, czyli jak wychować dziecko na człowieka, Wydawnictwo Zielona Sowa, Warszawa 2018, s. 251

[7] A. Jankowska, j.w., s. 252

[8] A. Jankowska, j.w., s.256