Dlaczego warto włączać dzieci w obowiązki domowe i jak to zrobić!

Dlaczego warto włączać dzieci w obowiązki domowe i jak to zrobić!

Myślę, że to nie będzie nadużycie, gdy napiszę, że każdy rodzic chciałby nauczyć swoje dziecko wszystkiego, co niezbędne do osiągnięcia spełnienia, satysfakcji czy szczęścia w dorosłym życiu.

Możemy dwoić się i troić poszukując odpowiedniego sposobu czy metody wychowawczej, by jak najlepiej je do tego przygotować. Tymczasem jednym z najlepszych sposobów jest wykorzystanie tego, co mamy pod ręką i włączyć pociechy w codzienne czynności domowe. Istnieje wiele doskonałych powodów, aby dzieci uczestniczyły w wykonywaniu obowiązków domowych, dostosowanych do ich wieku i możliwości rozwojowych ze szczególnym naciskiem na to ostatnie.

ręczny odkurzacz mpm

Dlaczego obowiązki domowe są ważne dla rozwoju dziecka

Wnoszenie wkładu w codzienne funkcjonowanie rodzinny i posiadanie życiowego celu, znacząco wpływa na poprawę samopoczucia zarówno dorosłych, jak i dzieci. Jednym ze sposobów, które w naturalny sposób możemy wykorzystać, by stworzyć dziecku możliwość do doświadczenia posiadania celu, są właśnie obowiązki domowe.

Realizowanie zadań, które z jednej strony są dostosowane do możliwości rozwojowych dziecka, z drugiej natomiast pozostają dla nich wyzwaniem, wzmacniają w nim poczucie wartości, kompetentności, sprawstwa, niezależności czy przynależności do grupy.

Zaangażowanie w domową pomoc wspiera rozwój dzieci

Wiele badań naukowych dowodzi, że dzieci, które włączają się w wykonywanie prac domowych, bardziej utożsamiają się ze swoją rodziną i posiadają lepsze relacje z domownikami.

Wykazano również, że uczestniczenie w domowych pracach, pozytywnie koreluje ze zwiększonym zaangażowaniem w szkole, lepszymi wynikami w nauce, poczuciem zadowolenia z własnego życia w wieku dorosłym i sukcesem zawodowym.

Z długofalowych badań przeprowadzonych przez profesor Martę Rossman wynika, że włączenie dziecka, począwszy od 3 roku życia, w realizację obowiązków domowych, jest jednym z lepszych prognostyków sukcesu w dorosłym życiu. Sukces rozumiany był jako bliskie, silne i znaczące relacje z rodziną i przyjaciółmi, poczuciem samowystarczalności, ukończenie edukacji, zdobycie zatrudnienia, mniejsza skłonność do sięgania po używki.

obowiązki domowe dla 4 latka

Odpowiednie dla etapu rozwoju, czyli jakie?

To, o czym powinniśmy zawsze pamiętać, wyznaczając dziecku zadania (niezależnie czy będą one dotyczyły rozwoju umiejętności akademickich, czy życiowych), jest indywidualne podejście, uwzględniające jego możliwości rozwojowe. Każde dziecko rozwija się w swoim, indywidualnym tempie. Dlatego wszelkie tabele, schematy szeregujące umiejętności czy zadania ze względu na wiek, powinniśmy traktować jako wskazówkę, a nie „prawdę ostateczną”. Na końcu wpisu zamieściłam kilka grafik do pobrania, które mam nadzieje będą wsparciem podczas wprowadzania porządkowych zasad w waszym domu.

Żeby ułatwić Wam dostosowywanie i dobieranie obowiązków domowych do możliwości Waszych pociech, przygotowałam kilka wskazówek.

Nastawienie i możliwość wyboru

Jak się czujecie, kiedy ktoś, w autorytarny sposób Wam coś narzuca? Czy z przyjemnością podchodzicie do takiego zadania? Nie sądzę 😉

Wszystkie „musiki” i powinności działają tak samo na nasze pociechy. Zatem jeżeli sprawimy, że zadania będące przecież, naturalną częścią funkcjonowania w rodzinie, staną się tylko przymusowym obowiązkiem, to dziecko zacznie ich unikać niczym ognia.

Dzieci są niczym nasze lustrzane odbicia, biorąc pod uwagę, że bacznie obserwują nasz każdy krok, przejmują również nasze nastawienie i podejście do porządków domowych, dlatego już na starcie uważają je za nudę i stratę czasu.

Dlatego, warto zwrócić uwagę na to, jak my podchodzimy do prac wykonywanych w domu, w jaki sposób o nich mówimy. Nasze podejście, nastawienie i określanie poszczególnych czynności ma ogromny wpływ na późniejsze nastawienie naszych pociech.

sprzątanie z dzieckiem

Przyjemność

Gdy jesteśmy na początku przygody z wprowadzaniem obowiązków domowych, warto wziąć pod uwagę to, czy nasza pociecha lubi wykonywać daną czynność.

Każdy z nas z większą ochotą angażuje się w pracę, która sprawia mu przyjemność. Elementem, który może przyczynić się do tego, że dziecko nie lubi wykonywać danego zadania, może być fakt, że nie jest ono dostosowane do jego możliwości rozwojowych (jest zbyt trudne lub zbyt łatwe).

Obowiązki domowe, zdecydowanie zyskują na atrakcyjności w oczach małego pomocnika, kiedy do ich wykonania będzie mogło użyć pewnych atrybutów ;-).  Tym sposobem szczotka do wycierania kurzu, mokre chusteczki, dyfuzor z wodą z octem do wycierania blatów czy bezprzewodowy odkurzacz ze zmienianymi końcówkami, stają się nieodłącznym kompanem.

 

dziecko pomaga w domu
odkurzacz bezprzewodowy mpm
odkurzacz bezprzewodowy
obowiązki domowe dla dzieci
odkurzacz mpm green

 

Współpraca, uznanie i zabawa

Małe dzieci naprawdę nie rozumieją, dlaczego odkurzona podłoga jest taka ważna i z pewnością nie widzą w tym głębszego sensu. Jestem przekonana, że ich podejście zmieni się zasadniczo, gdy realizacja domowych obowiązków będzie kolejnym sposobem na wspólne spędzenie czasu. W ten sposób uruchomimy również ich motywację wewnętrzną. By wprowadzić zabawowy nastrój, włącz ulubioną muzykę, śpiewajcie piosenki, tańczcie. Pokaż dziecku wartość i satysfakcję ze współpracy, pokaż i powiedz mu, ile znaczy dla Ciebie jego pomoc:

„Tworzymy świetny zespół… Zaangażowanie wielu rąk sprawia, że praca jest lżejsza i przyjemniejsza. Dzięki temu będziemy mieć więcej czasu na wspólną zabawę!”

Dostrzegaj jego zaangażowanie i wysiłek, mów o nich. Zadbaj o to, by dziecko wiedziało, że swoim zaangażowaniem pomaga w funkcjonowaniu wszystkich domowników. Dzięki temu kształtujesz w nim prospołeczną postawę. Pamiętaj, że mycie zębów, czy posprzątanie kloców po zabawie, jest naturalną konsekwencją, a nie obowiązkiem.

Czasochłonność

Dobierając zadania, do możliwości dziecka, warto zwrócić uwagę na jego czasochłonność.

Zaangażowanie w pomoc i realizację czynności zależy również od czasu, w jakim dziecko jest w stanie utrzymać koncentrację. Możecie skorzystać z prostego przelicznika czasu koncentracji, który polega na pomnożeniu wieku dziecka przez 3, 4 lub 5.

Czterolatek najprawdopodobniej utrzyma uwagę na zadaniu przez 12-20 minut. Dlatego lepiej sprawdzą się 3 krótkie zadania o łącznym czasie 15 minut jak pomoc przy opróżnieniu zmywarki, podlewanie kwiatów, pozbieranie zabawek z podłogi. Choć przyznam, że jeżeli jakieś zadanie przypadnie dziecku do gustu, to jest w stanie wykonywać je dużo, dużo dłużej. Takim hitem jest u nas odkurzanie z zastosowaniem ręcznego odkurzacza MPM. Chłopcy wymieniają nakładki, by móc korzystać z niego, podczas wykonywania różnych czynności.

 

jak nauczyć dziecko samodzielności
sprzątanie z dzieckiem (1)

 Odpuść pośpiech

Biorąc pod uwagę ilość codziennych zadań, które mamy do zrealizowania, chcemy uporać się z nimi jak najszybciej. Wsparcie i nadzorowanie dziecka w wykonywaniu zadania wymaga od nas znacznie więcej czasu, dlatego wolimy wykonać je samodzielnie.

Warto jednak zmienić podejście i myślenie o tym, dlaczego powinniśmy angażować dziecko w wykonywanie obowiązków domowych. Przecież tak naprawdę nie robi tego, by zaoszczędzić nasz czas (przynajmniej nie na początku). Dzięki temu zdobywa podstawowe umiejętności życiowe i doświadcza korzyści w wnoszenia wkładu w rodzinne życie. Prawda jest taka, że im wcześniej włączymy malucha do aktywności domowych, tym lepiej. Dla małych dzieci pomaganie jest frajdą. Od początku wprowadzaj jasne zasady w waszym domu:

„W naszym domu wzajemnie sobie pomagamy.”

„Sprzątamy po sobie.”

Takie podejście pozwoli dzieciom poczuć, że wnoszą coś wartościowego do Waszej rodziny.

Nie poprawiaj po dziecku

Nie możemy oczekiwać, by dziecko wykonało zadanie, tak samo dobrze, jak my. Mogłoby to świadczyć albo o jego wybitnych zdolnościach, albo o naszym niskim poziomie ;-).

Pokazując dziecku, na czym polega wykonywana przez nie czynność, podziel ją na mniejsze kroki i pomóż opanować każdy z nich.

Gdy zdecyduje, że wykonać je samodzielnie, postaraj się zminimalizować zapędy kontrolera jakości.  Pomyśl o tym, co czujesz i jak reagujesz, gdy ktoś stoi nad Tobą, śledzi, krytykuje i poprawia Twój każdy krok? Dlatego też, nawet jeśli w szufladzie ze skarpetkami panuje bałagan, doceń fakt, że dziecko samo je posegregowało. Smugi na lustrze w łazience potraktuj, jako przypomnienie, że sama nie musiałaś tego robić 😉

Nie wynagradzaj za obowiązki

Nie wynagradzaj za obowiązki. Mam tu na myśli zarówno pieniądze, jak i słodycze czy inne przywileje. Dotychczasowe doświadczenie psychologiczne oraz wyniki badań dowodzą, że w ujęciu długofalowym, takie postępowanie skutecznie demotywuje dziecko w niesieniu bezinteresownej pomocy, tłumi motywację wewnętrzną, kształtuje natomiast roszczeniową postawę małego człowieka. Popatrz na to zdrowo rozsądkowo. Czy płacisz mężowi za opróżnienie zmywarki? To, dlaczego miałabyś, tak postępować względem dziecka?

obowiązki domowe dla dzieci w różnym wieku

To zaprocentuje w przyszłości

Bez wątpienia, początki nie są łatwe i potrzeba więcej Twojego zaangażowania, czasu i cierpliwości, aby Twoje dziecko nauczyło się pewnych czynności. Pamiętaj, że poprzez systematyczność, wysiłek, praktykę i powtarzanie zadań zdobywa ono nowe umiejętności i kształtuje swój charakter. Pewnego dnia, ten mały człowiek przybiegnie do Ciebie z samodzielnie wykonaną kanapką, a Ty zdasz sobie sprawę, że droga, którą wybrałaś była tą właściwą, bo u twego boku dorasta ktoś, kto potrafi zadbać nie tylko o siebie, ale i o swoich najbliższych. Dlatego nie zwlekaj! Modeluj pozytywne nastawienie, doceniaj zaangażowanie, kształtuj nawyki i pozwól mu je posiadać – nie wyręczaj.

Robisz to nie tylko dla siebie, ale przede wszystkim dla niego.

Poniżej zamieszczam dwa typy grafik w różnych wersjach do wydruku, które możecie wykorzystać do wspólnego (razem z dzieckiem) planowania tygodniowych zadań. Mogą to być czynności osobiste oraz te dla wspólnego dobra. Pamiętajcie o powyższych wskazówkach.

 

Tygodniowa lista zadań
Tygodniowa lista zadań1
Tygodniowa lista zadań2
Tygodniowa lista zadań3
Tygodniowa lista zadań4

POBIERZ “Tygodniowa lista zadań”

 

Moje zadania
Moje zadania2

POBIERZ Moje zadania / odpowiedzialności

 

Mam nadzieję, że wskazówki, które zawarłam we wpisie lub grafiki, a może jedno i drugie 😉 Ci się przydadzą. Będzie mi bardzo miło, jeżeli podzielisz się swoimi wrażeniami w komentarzu.


kiedy_ktoś_krytykuje_twoje_rodzicielstwo

Kiedy ktoś krytykuje Twoje rodzicielstwo

Kiedy ktoś krytykuje Twoje rodzicielstwo

Czy poczuliście kiedyś na sobie oceniający wzrok innego rodzica? To wymowne spojrzenie będące dezaprobatą dla stosowanego przez Was podejścia do dziecka? To spojrzenie, które budzi w nas dziwne poczucie konieczności tłumaczenia się, dlaczego właśnie taką rodzicielską drogę wybraliśmy…

Kiedy decydujemy się postępować inaczej, niż zwykło się uważać za stosowne, możemy czuć się osaczeni. Szczególnie wrażliwym obszarem jest rodzicielstwo, gdzie stawka jest niezwykle wysoka 😉

Sytuacja staje się patowa, gdy staramy się wyjaśnić, że podchodząc do dziecka z empatią, zrozumieniem i uważnością, nie stosując kar i autorytarnych metod, podejmujemy próbę wychowania go „w emocjonalnym zdrowiu”…

Wyjaśniając swoje pobudki, jednocześnie dajemy informację zwrotną osobie, z którą toczymy polemiką, bo przecież skoro ona postępuje w przeciwny sposób…

Po krótkiej chwili czuć, jak atmosfera się zagęszcza i konflikt wisi w powietrzu 😉

 

Dyskusja na argumenty nie ma sensu. Dodatkowo polemika staje się to jeszcze trudniejsza, kiedy Wasz trzyletni brzdąc wdaje się z Wami w dyskusje, wykłóca się i marudzi 😉 A przecież to miało być takie „skuteczne rodzicielstwo”…

I możemy tłumaczyć, uzasadniać, że nie mamy czarodziejskiej różdżki, że prócz naszego wpływu, w grę wchodzą również emocje, fizjologiczne reakcje i możliwości rozwojowe dziecka. Możemy również odwołać się do inwestycji w przyszłość i odroczonego efektu, mówiąc, że to wszystko, co dziś robimy, pracuje na przyszłość naszych pociech i to one będą bardziej samodzielnymi nastolatkami.

Obawiam się jednak, że dla wątpiących to nie będzie wystarczający dowód w sprawie 😉

Wątpliwościom nie ma końca

Co gorsza, kiedy ktoś kwestionuje nasze rodzicielstwo, karmi tym samym nasze własne obawy. Przecież większość z nas nie była wychowywana w ten sposób. Pojawiają się zatem pytania: Czy uda nam się pokierować zachowaniem dziecka bez stosowania kary? A może osoby podważające nasze podejście mają racę i postępując w ten sposób, wyrządzamy mu krzywdę?

Gdy na to wszystko, jeszcze widzimy, że dzieci rodziców stosujących dyrektywne metody wychowawcze, niemal w ekspresowym tempie reagują na ich żądania– czujemy się NIECO zniechęceni.

Do głosu dopuść zdrowy rozsądek

Cztery dekady badań nie pozostawiają złudzeń: dzieci potrzebują granic i wzorców.

Szkraby są jednak bardziej skłonne do ich przyjmowania i przestrzegania, gdy czują się zrozumiane oraz bezpieczne. Natomiast budowanie poczucia bezpieczeństwa i zrozumienia jest możliwe poprzez akceptacje ich emocji i empatyczne podejście.

Badania potwierdzają również, że dzieci autorytarnych rodziców są bardziej podatne na gniew, bunt, depresję, lęk i wpływ rówieśników…

Co zatem powiedzieć komuś, kto daje nam do zrozumienia, że szkodzimy naszym dzieciom?

W tym przypadku najprostsze rozwiązanie jest tym najlepszym:

Nie wdawaj się w dyskusje, nie narzekaj i niczego nie wyjaśniaj.

Może lepiej z uśmiechem na ustach powiedz:

„Rodzicielstwo jest trudne, prawda?”

I jeżeli robisz to, co podpowiada Ci intuicja, jesteś na dobrej drodze, przecierając szlak świadomego rodzicielstwa. Przecież nikt nie powiedział, że bycie pionierem będzie łatwe 😉

Akcja – reakcja

Dzieci są spontaniczne, często reagują instynktownie, bez namysłu i przewidywania konsekwencji. Gdy dwójka szkrabów bawi się razem na placu zabaw, nie raz może zawrzeć między nimi. Ciach- prach, jedna łopatka piasku wysypanego na głowę za dużo i awantura gotowa.

Zdarza się, że w takich sytuacjach, inni rodzice oczekują naszej reakcji, rodzicielskiej interwencji przywołującej dziecko do porządku…

wsparcie_dla_dziecka

Co powinniśmy zrobić w takiej sytuacji? Jak się zachować?

Nie pozostaje nam nic innego, jak spróbować wdrożyć poniższe kroki:

  1. Pomóż swojemu dziecku naprawić sytuację. 

Jeśli Twój maluszek nie jest gotowy przeprosić, zrób to razem z nim (a nawet za niego), zadbaj jednocześnie o fizyczny kontakt ze swoją pociechą.

„Bardzo nam przykro, że zostałeś popchnięty… Wszystko w porządku? Kasia się zdenerwowała i zapomniała użyć słów, by wyrazić to, co czuje. Przepraszamy”
  1. Oprzyj się pokusie ukarania dziecka i postaraj, by nie usłyszał komentarzy innych osób. 

To moment na uruchomienie w sobie pokładów empatii. Postaraj się zrozumieć sytuację i poczuć, jakie emocje towarzyszą Twojemu dziecku.

Tak wiem, jest to trudne, i wiem, że emocje i poczucie wstydu utrudniają racjonalne myślenie, ale warto wziąć głęboki oddech i spróbować.

Jeżeli maluch jest w stanie i wykazuje chęć rozmowy, niech opowie o tym, co się wydarzyło, dzięki temu poczuje, że jego perspektywa jest dla Ciebie ważna. Przytul go.

A kiedy emocje opadną, zapytaj:

„Jak myślisz, co możesz zrobić, aby naprawić, to co się stało?”

Pokazanie, że błędy można naprawiać, stworzenie warunków, by mogło się to zdarzyć, jest skuteczniejsze niż zastosowanie kary i wywarcie presji przepraszania.

  1. Porozmawiaj ze swoimi dziećmi na temat oczekiwanego zachowania przed planowanym wyjściem czy spotkaniem. 

Zapytaj, jakie ich zdaniem zasady powinny Was dotyczyć i powiedz o tym, czego oczekujesz. Na przykład:

  • Zachowujemy się ostrożnie w obecności mniejszych dzieci.
  • Nie oddalamy się i bawimy się na terenie placu zabaw, pozostajemy w zasięgu wzroku.
  • Podczas korzystania z placu zabaw czekamy na swoją kolej i zmieniamy się z innymi dziećmi.
  • Możemy nie wyrazić na coś zgody, ale zawsze używamy do tego słów i mówimy z szacunkiem.
  1. Nie obawiaj się stawiania granic, ale rób to w życzliwy sposób.

Dzieci są bardziej skłonne do współpracy, kiedy właśnie w ten sposób podchodzimy do wyznaczanych granic i ustalanych zasad. Jednocześnie osoby czekające na Twoją reakcję, będą miały okazję przekonać się, że można stawiać granice z cierpliwością i życzliwością. Jeżeli jednak sytuacja należy do tych bardziej krytycznych, zerknij do tego wpisu, w którym wspominam o napadach złości (napady złości u dziecka).

  1. Jeśli twoje dziecko „zastygło”, zabierz je w odosobnione miejsce.

Kiedy dzieci są nadmiernie pobudzane, ich organizm włącza strategię obronną i wprowadza je w stan bezruchu (zamrożenia, zastygnięcia). Związane jest to z wysokim poziomem stresu i aktywnością układu przywspółczulnego. W takich chwilach, by pomóc dziecku odzyskać równowagę, musimy zatroszczyć się o to, by przywrócić mu poczucie bezpieczeństwa, by poczuło naszą troskę oraz miłości. Ostatnim, czego potrzebuje, jest osądzanie i umoralnianie.

W tej trudnej dla wszystkich sytuacji, pomimo skrępowania, postaw kawę na ławę i powiedz, że potrzebujecie chwili prywatności, by się wyciszyć i uspokoić i zabierz dziecko w odosobnione miejsce.

Uruchom swój wewnętrzny głos, który będzie powtarzał Ci, że nie jesteś pierwszą ani jedyną Matką, zapewne też nie ostatnią, która znalazła się w takiej sytuacji…

To powinno choć trochę zmniejszyć Twoje zakłopotanie i stres.

A jeśli czujesz potrzebę wyjaśnienia zasadności swojego podejścia do rodzicielstwa ;-):

  • Podkreśl i zwróć uwagę na fakt, że każda z Was kocha swoje dziecko i robi, co w jej mocy, by być dla niego jak najlepszą mamą.
  • Wyjaśnij, że najnowsze, naukowe badania dotyczące mózgu, przyniosły nam wiele nowych informacji na temat rozwoju dziecka.
    Więc tak samo, jak budując samoloty, nie stosujemy przestarzałych technik sprzed 30 lat, tak posiadając, aktualną wiedzę na temat funkcjonowania ludzkiego mózgu, możemy kształtować „lepszych, zdrowszych” ludzi. Badania pokazują, że stosowanie kar nie jest skuteczne, co nie oznacza, że nie powinniśmy stawiać granic czy ustanawiać zasad. To, czego wszyscy potrzebujemy, jest zrozumienie, szacunek i miłość.

I oczywiście możesz szybko zatrzymać dziecięce zachowanie, ale nie emocje. Łatwiej jest podnieść głos, ale czy wtedy modelujesz szacunek do drugiego człowieka? Sęk w tym, by podejmować próby bycia osobą, którą chcemy, aby nasze dziecko stało się w przyszłości.

Jeżeli te argumenty nadal nie będą przekonujące… powiedz, że dla Ciebie najważniejsza jest przyszłość i to jak Wasze nastoletnie dzieci będą funkcjonować w społeczeństwie. Dzieci wychowywane w duchu empatycznych zasad, posiadają wyższy poziom samodyscypliny, są bardziej rozważnymi i szczęśliwymi ludźmi. Czyż nie o to nam chodzi?

 

Jeżeli uznasz ten wpis za przydatny czy inspirujący, będzie mi miło, jeśli  go udostępnisz.

Ściskam,

K

 

Być może zainteresują Cię również